Boeing Co .Konsorsiyumu ile İran havayolları arasında uçaklar için yedek parçaları sevkine ilişkin sözleşme bağlandı.

Bu suretle uçak yapımına önde gelen Boeing, 1979 yılından sonra İran ile iş ilişkileri kuran ilk Amerikan şirketi oldu. Yorumcu İvan Zaharov’ göre,değişik ülkelerde uzmanlar şu fikirde birleşiyorlar: Boeing ile İran Air arasında bağlanan sözleşmenin, 2013 Kasımı’nda Cenevre’de İran’ın nükleer programı konusunda varılan anlaşmaların planlı şekilde hayata geçirilmesi ile ilişiği vardır. Bilindiği gibi 2013 Kasımında İran’ın nükleer silahın yayılmasını önleme alanındaki yükümlülüklerinin önemli olduğu kabul edildi.Aradan geçen aylarda İran, Uluslararası atom enerjisi Kurumu ile daha açık işbirliği yapmaya hazır olduğunu göstererek kendi nükleer programının geliştirilmesinde önemli kısıtlamalar uygulamaya başladı. Bu arada İran uranyumu %5 oranında zenginleştirme çalışmalarını kısıtladı ve uranyumu daha yüksek oranda zenginleştirmek olanağını veren donatımı demonte etti. Tahran ayrıca yaklaşık %20 ölçeğinde zenginleştirilmiş uranyum rezervlerinin zararsız hale getirmekle ilgili çalışmaları sürdürüyor.

Waşington da Cenevre sözleşmesi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getiriyor. ABD İran’ın yabancı ülkelerdeki aktiflerinden 4,2 milyar dolar tutarındaki aktifleri dondurmaktan vaz geçti. Rusyalı Doğu bilimci, Yüksek Ekonomi Okulu profesörü Leonid Sükiyaynen bu hususta şunları söyledi:

”Son zamanlarda tüm ilgili tarafların İran’ın nükleer programına ilişkin görüşleri arasında yakınlaşma yer alıyor. Bu yakınlaşma hem İran -“Altılar grubu” kanalı ile,hem de İran-ABD kanalı ile gerçekleşiyor. Söz konusu, İrana Amerika tarafından uygğulaan yaptırımların 2013 yılının sonlarından başlıyarak hafifletilmesi ve yavaş yavaş ikili işbirliğinin yönleri konusunda arayışların başlatılmasıdır.”

Sivil havacılık böyle yönlerden biri de İran’ın sivil havacılık sisteminin ciddi modernizasyona muhtaç olduğudur. İran Havayollarına ait yolcu uçaklarının aşınması, İran’a ABD tarafından uygulanan tek yanlı yaptırımların ve uluslararası yaptırımların sonucudur. İran yeni uçaklar ve yedek parçaları satın alması olanağından edildi. Neticede son yıllarda İran’da uçak kazaları sayısı arttı. Bunun için Boeing ile bağlanan sözleşme İran için uzun beklenen sözleşme olarak nitelendirilebilir. İran’daki Press TV İngilizce televizyon kanalının politik yorumcusu Hasan Beheştipur bununla ilgili olarak şunları söyledi:

Kasım 2013-te Cenevre’de imzalanan anlaşmaya uygun olarak Boeing ile sözleşme daha erken bağlanmalıydı. Fakat ilgili işlemler bilinmeyen nedenler yüzünden bir kaç ay daha uzun sürdü. İran’ın sivil havacılık sisteminin sağlamlaştırılması gereği çoktan oluştu. İran Air’e ait uçakların çoğu 40 küsür yıldır kullanılıyor. Kullanma süresinin arttırılması için yeni yedek parçaları satın alınmalıdır. Hiç şüphe yok ki İran’ın uçak parkı önemli derecede yenilenmelidir. Boeing ile bağlanan sözleşme bu problemi çözmüyor,yalnız problemin çözümünü belirli bir dönem için askıya alıyor. Bu bakımdan Amerikan şirketi ile bağlanan sözleşme global önemde bir belge olarak nitelendirilemez.

Bu sözleşme İran-ABD ilişkilerinin geliştirilmesinde belirleyici rol oynayacak belge olarak da sayılamaz.Söz konusu,daha doğrusu karşılıklı güven havasının oluşturulması yönünde atılan ilk adımdır. Vaşington ve Tahran uzun zaman içinde birbirine güvenmiyordu. Şimdi tarafların, gelecekte yeni ikili anlaşmaların bağlanmasına yardım edecek karşılıklı güven havasını oluşturmak kararlılığında olduklarına tanığız.

İran Batı şirketlerinden yalnız yedek parçaları satın almakla yetinmek niyetinde değil. “Homa” İran Havayolları Genel müdürü Ferhad Parvareş’in açıkladığına göre bu şirkete en az 100 yolcu uçağı lazımdır. Yaptırımların kaldırılmasınan sonra “Homa” şirketi bu sayıda uçakların satın alınması için çabalar harcıyacaktır. Bay Parvareş olası partnerler arasında Boeing’in yanısıra General Electric ve Airbus’ı da işaret etti.

(Rusya’nın Sesi)

Facebook ile Yorum Yapın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.