Tufan Sevincel’in kaleminden; Kızıl Hava Kuvvetlerinin kabusu ”Afganistan”

DSC05933

Aslına bakarsanız Sovyetler Birliğinin dağılmasınının arkasındaki en temel nedenlerden biri 1979-1989 arasında gerçekleşen ve Sovyet -Afgan Savaşı olarak bilinen çatışmalardır. Bu savaş onca silah gücüne karşı gerilla savaşında Sovyet Ordusunun yenilebileceğini gösterdi. Ukrayna’da L-29 eğitimi görürken tanıştığım emekli bir subayın Afgan savaşında helikopter pilotu olduğunu öğrenince adamcağızı soru yağmuruna tutmuştum.

DSC05935

Kırık dökük İngilizcesi ile dünyanın en iyi savaş helikopterine bile sahip olsanız gerilla karşısında başarı şansının olmadığını, hele halkın lojistik ve manevi desteği varsa sonuca ulaşmanın imkansız olduğunu gönülsüzce anlatmıştı. Bu arada belirtmekte fayda var, pilot Sovyet Hava Kuvvetlerinin envanterindeki hemen hemen tüm helikopterler ile uçtuğunu belirtmişti. Afganistan’da ise gerilla avcısı olarak bildiğimiz ”Uçan tank” adı verilen korkunç görünüşlü Mil Mi-24 Hind helikopterleri ile uçmuş.

Moskova’da tüm heybeti ile sizi karşılayan Teverskaya Meydanında bulunan Çağdaş Rus Tarihi Müzesini gezerseniz, tüm gözlerden uzak bir şekilde sergilenen Afgan Savaşına ait bazı materyallere rastlamak mümkün. Ama dediğim gibi sanki kimse görmesin, kaybettiğimiz bu savaşı genç kuşaklar hiç hatırlamasın diye müzenin pek ziyaret edilmeyen ikinci katına ”saklanmış” sergiyi bulmak için biraz gezinmeniz gerekecek.

Nasıl kazandığın savaşı ballandıra ballandıra anlatıyorsan, ders çıkarmak için kaybettiğini de halkına anlatacaksın. Rusların bu örneğini verdiğim zaman aklıma Londra’da bulunan Emperyal Savaş Müzesinin (Imperial War Museum) Çanakkale Savaşlarına ayırdığı ”küçücük” camekan geldi. Neredeyse 250.000 kişinin canına mal olan bu dünyanın en büyük muhaberesine yokmuş gibi davranmak İngilizlere hiç yakışmamış. Camekanın tam üstüne iliştirilen not ise tam evlere şenlik.” Belki savaşı kaybettik ama bu Osmanlıya pahalıya mal oldu; İmparatorluk çöktü” gibi bir cümle.  Devlet gururu kırılmaya görsün; işte böyle tarihte yazanlardan köşe bucak kaçarsınız.

DSC05934

 

DSC05930İşte Ruslarda tam bu psikoloji ile savaşa katılanlarda onarılamaz psikolojik rahatsızlıklar yaratan Afgan Savaşını unutmak istemişler. Bunda başarılı da olmuşlar. Hiç bir müzede bir iki küçük hatıra eşyası veya resim dışında bu mihenk taşı savaşı hatırlatacak bir şey yok.  Çağdaş Rus Tarihi müzesindeki küçük sergiye şimdi göz atalım. Afgan Mücahitlere ait kıyafetler, Sovyet subaylarının ve erlerinin kullandığı üniformalar, madalyalar, bolca resim serginin temelini oluşturuyor.

Maalesef hiç bir malzemenin veya resmin altında ingilizce açıklama yok. Rusça okuyabilmek işe yarıyor. Eğer Rusça bilmiyorsanız mutlaka yanınıza Rusça bilen birini alın. Yoksa hiç bir şey anlamanıza imkan yok. Aslına bakarsanız Rusya’daki tüm müzelerde durum aynı.  Sergide hava kuvvetlerine de yer ayrılmış; Pilot tulumları ve ceketleri ve bölgedeki mücahit korunaklarını gösteren navigasyon haritaları görülmeye değer.

Müzenin dışına çıktığımda aklımda kalan tek şey, Sovyet ordusunun Vietnam’da perişan olan Amerikan Ordusundan daha berbat bir halde savaşı kaybettiği oldu. Fakat Amerika’lılar en azından savaşı kaybettiklerine inanıp, durumu halktan gizlemeye çalışmamışlar. Savaş sonrası yapılan filmler, yazılan kitaplar bu durumu açıkça ortaya koyuyor.

DSC04413 DSC05923 DSC05925

Facebook ile Yorum Yapın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.