ABD Kongresi için hazırlanan bir rapora göre, İran ile savaş sırasında en az 42 ABD askeri uçağı (savaş uçakları, insansız hava araçları, yakıt ikmal uçakları ve gözetleme uçakları dahil) kaybedildi veya hasar gördü. Bu durum, Washington’ın başlangıçta havadan üstünlük kurmayı beklediği bir çatışmanın boyutunu ve maliyetini ortaya koyuyor.
Kongre Araştırma Servisi’nin (CRS) raporunda, sınıflandırma kısıtlamaları, devam eden muharebe faaliyetleri ve kayıpların kime ait olduğunun henüz çözüme kavuşturulmamış olması nedeniyle ölü sayısının artabileceği belirtildi.
Kayıp uçaklar arasında Amerika’nın en gelişmiş platformlarından bazıları da bulunuyor: dört adet F-15E Strike Eagle savaş uçağı, bir adet F-35A Lightning II hayalet savaş uçağı, bir adet A-10 Thunderbolt II saldırı uçağı , yedi adet KC-135 Stratotanker yakıt ikmal uçağı, bir adet E-3 Sentry AWACS gözetleme uçağı, iki adet MC-130J Commando II özel harekat uçağı, bir adet HH-60W Jolly Green II kurtarma helikopteri, 24 adet MQ-9 Reaper insansız hava aracı ve bir adet MQ-4C Triton yüksek irtifa gözetleme insansız hava aracı.
Medya raporlarına göre, bu rakamlar, Pentagon’un “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında İran’a karşı yürütülen askeri operasyonların maliyetinin neredeyse 29 milyar dolara ulaştığını açıklamasının ardından ortaya çıktı.
Pentagon mali işler sorumlusu Jules Hurst III, 12 Mayıs’taki bir duruşmada, “Bu artışın büyük bir kısmı, ekipmanların onarım veya değiştirme maliyetlerine ilişkin daha hassas bir tahmine sahip olmaktan kaynaklanıyor” dedi.
Çatışma, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran genelinde askeri altyapıyı, füze tesislerini ve üst düzey liderleri hedef alan eşgüdümlü saldırılar başlatmasıyla başladı. Savaşın ilk aşamasında, Yüksek Lider Ali Hamaney de dahil olmak üzere birçok üst düzey İranlı yetkili öldürüldü ve bu durum, son on yılların Ortadoğu’daki en büyük ABD hava harekatlarından birini tetikledi.
Ancak artan uçak kayıpları listesi, savaşın gerçek maliyeti ve İran’ın Amerikan güçlerine başlangıçta kabul edilenden çok daha büyük hasar verip vermediği konusundaki tartışmaları muhtemelen daha da yoğunlaştıracak.
CRS raporu özellikle önemli ,çünkü ABD Savunma Bakanlığı muharebe kayıplarına ilişkin tam bir resmi açıklama yayınlamadı. Bunun yerine, kongre araştırmacıları Pentagon açıklamalarını, CENTCOM brifinglerini ve medya raporlarını kullanarak rakamları derlendi.
İran savaşında kaybolan veya hasar gören hava araçları
- 4 × F-15E Strike Eagle savaş uçağı
- 1 × F-35A Lightning II hayalet savaş uçağı
- 1 × A-10 Thunderbolt II saldırı uçağı
- 7 adet KC-135 Stratotanker yakıt ikmal uçağı
- 1 × E-3 Sentry AWACS gözetleme uçağı
- 2 × MC-130J Commando II uçağı
- 1 × HH-60W Jolly Green II kurtarma helikopteri
- 24 × MQ-9 Reaper insansız hava aracı
- 1 × MQ-4C Triton gözetleme dronu
- Tahmini işletme maliyeti şu ana kadar: Yaklaşık 29 milyar dolar
İran bu bulguları hızla değerlendirdi.
Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, X adlı platformda yayınladığı raporda, İran’ın Amerikan hava üstünlüğüne başarıyla meydan okuduğunu ve çatışma sırasında kritik savaş dersleri aldığını gösterdiğini iddia etti.
Araghchi, “İran’a karşı savaşın başlamasından aylar sonra, ABD Kongresi milyarlarca dolar değerindeki düzinelerce uçağın kaybını kabul etti, Güçlü Silahlı Kuvvetlerimizin, övülen bir F-35’i düşüren ilk güç olduğu doğrulandı.” diye yazdı.
Eğer tamamen doğrulanırsa, bir F-35A’nın kaybı büyük sembolik ve stratejik öneme sahip olacaktır. Bu hayalet savaş uçağı, ABD cephaneliğindeki en gelişmiş savaş uçaklarından biri olarak kabul ediliyor ve Amerikan hava gücünün temel direklerinden birini oluşturuyor.
Askeri analistler, hasar rakamlarının modern savaşın değişen doğasını da yansıttığını, teknolojik olarak üstün orduların bile insansız hava araçları, katmanlı hava savunma sistemleri, elektronik savaş ve uzun menzilli füzelerden kaynaklanan artan risklerle karşı karşıya kaldığını söylüyor.
Bu çatışma, yakıt ikmal uçakları, gözetleme uçakları ve insansız hava araçları gibi pahalı ve yüksek değerli varlıkların uzun süren bölgesel bir savaşta ne kadar savunmasız hale gelebileceğini ortaya koydu.
Bildirilen kayıplar, kırılgan ABD-İran ateşkesinin sürdürülebilir olup olmadığına dair artan belirsizliğin ortasında geldi. Son günlerde Trump, İran’ın nükleer programı konusundaki müzakerelerin başarısız olması durumunda Washington’un yeni saldırılar başlatabileceği konusunda defalarca uyarıda bulunurken, Tahran da bölge genelinde misilleme tehdidinde bulundu.
