Avrupa Birliği Adalet Divanı, küresel hava kargo kartelinde rol oynadıkları gerekçesiyle kesilen para cezalarının iptali veya azaltılması talebiyle başvuran 12 havayolu şirketinin temyiz başvurularını reddederken, SAS Cargo Group’un temyiz başvurusunu kısmen kabul ederek cezasını düşürdü.
Bu karar, Avrupa Komisyonu’nun 2010 yılında aldığı ve birden fazla havayolu şirketinin Aralık 1999 ile Şubat 2006 tarihleri arasında fiyat karteli oluşturduğunu tespit eden kararıyla başlayan uzun soluklu bir rekabet davasının son bölümünü oluşturuyor. Komisyon, havayolu şirketlerinin yakıt ve güvenlik ek ücretlerini koordine ettiğini ve bu ek ücretler üzerinden nakliyecilere komisyon ödemeyi reddettiğini, bunun da AB rekabet hukuku, Avrupa Ekonomik Alanı Anlaşması ve AB-İsviçre Hava Taşımacılığı Anlaşması’nı ihlal ettiğini sonucuna varmıştı.
Komisyonun 2010 yılında verdiği ve toplamda yaklaşık 790 milyon avro tutarında para cezası öngören orijinal kararı, gerekçelerindeki eksiklikler nedeniyle havayolu şirketlerinin savunma haklarını zedeleyebileceği gerekçesiyle Genel Mahkeme tarafından kısmen veya tamamen iptal edildi.
Mart 2017’de Komisyon, bu eksiklikleri düzelten ve 776 milyon Euro tutarında para cezasını yeniden uygulayan revize edilmiş bir karar aldı. Martinair Holland, KLM, Cargolux, Air France-KLM, Air France, Lufthansa ve Singapore Airlines dahil olmak üzere birçok havayolu şirketi bu kararı Genel Mahkeme’ye taşıdı. Mart 2022’de Genel Mahkeme, bazı para cezalarını azaltırken, Komisyonun bulgularını büyük ölçüde onayladı.
Havayolu şirketleri daha sonra Adalet Divanı’na itirazda bulundu.
Adalet Divanı cuma günü verdiği 13 kararda, havayolu şirketlerinin neredeyse tüm argümanlarını reddetti.
Merkezi bir konu, Komisyonun üçüncü ülkelerden AB veya Avrupa Ekonomik Alanı’na yapılan hava kargo hizmetleri (sözde “iç kargo”) üzerindeki yetkisiyle ilgiliydi. Mahkeme, Komisyonun “nitelikli etkiler” testi kapsamında yetki kullanma hakkına sahip olduğunu teyit etti; bu test, AB dışında gerçekleşen davranışların AB içinde öngörülebilir, acil ve önemli etkiler doğurması durumunda yaptırım uygulanmasına olanak tanır.
Mahkeme, Genel Mahkeme’nin bu testin karşılandığı yönündeki sonucunda herhangi bir hukuki hata bulmadı ve AB rekabet hukukunun, AB içindeki piyasa etkisi gerekli eşiği karşılıyorsa, yurtdışında gerçekleştirilen davranışlara da uygulanabileceğini yeniden teyit etti.
Tek ve Sürekli İhlal
Havayolu şirketleri ayrıca söz konusu davranışın “tek ve sürekli bir ihlal” olarak nitelendirilmesine de itiraz etti. Mahkeme bu argümanları reddederek, objektif ve tutarlı göstergelerin bulguyu desteklemesi koşuluyla, her bir dönem için doğrudan kanıt bulunmasa bile, birkaç yıl boyunca bir kartelde yer almanın tespit edilebileceğine hükmetti.
Daha da önemlisi, Mahkeme, bir havayolu şirketinin, kartelin ortak hedeflerine katkıda bulunması ve diğer katılımcılar tarafından izlenen daha geniş kapsamlı rekabet karşıtı planın farkında olması durumunda, kendisinin işletmediği rotalar için bile sorumlu tutulabileceğini yineledi.
Zaman aşımı süresi argümanı reddedildi.
Birkaç havayolu şirketi, ilk kez temyiz aşamasında, belirli davranışların Komisyonun para cezası uygulama yetkisinin zaman aşımı süresinin dışında kaldığını savunmaya çalıştı. Mahkeme bu gerekçeyi reddederek, zaman aşımı itirazlarının taraflarca Genel Mahkeme önünde ileri sürülmesi gerektiğini ve ilk kez temyiz aşamasında sunulamayacağını belirtti. Ayrıca, bu tür bir itiraz, mahkemenin kendi inisiyatifiyle incelemesi gereken bir kamu politikası meselesi de değildir.
SAS Cargo için Kısmi Zafer
Tek somut başarı SAS Cargo Group için geldi. Mahkeme, Genel Mahkemenin diğer havayollarıyla eşit muamele varsayımı temelinde para cezasını yeniden hesaplamasında hata yaptığını tespit etti. Özellikle, Genel Mahkeme, yeterli kanıt olmaksızın, yalnızca iç hatlardan elde edilen cironun diğer taşıyıcılar için yapılan para cezası hesaplamalarına dahil edildiğini varsaymıştı.
Eşitsiz muameleye dair kanıt bulunmadığı için, Adalet Divanı, Genel Mahkemenin SAS Cargo’nun cezasını bu gerekçeyle ayarlamaması gerektiğine hükmetti. Bu nedenle, önceki kararın bu yönünü iptal ederek cezayı daha düşük bir miktarda belirledi.
Uzun Süren Dava Sonuna Yaklaşıyor
Adalet Divanı bugünkü kararlarıyla, Komisyonun 2017’de revize ettiği kararı fi fiilen onaylamış ve AB rekabet hukukunun küresel taşımacılık pazarlarındaki uluslararası etki alanını güçlendirmiştir.
Hava kargo sektörü için bu kararlar, AB’nin en karmaşık kartel davalarından birini kapatıyor ve havayollarının Avrupa’nın en yüksek mahkemesinde antitröst cezalarını iptal ettirmek için karşılamaları gereken yüksek delil ve usul eşiklerinin altını çiziyor.
