IATA tarafından 2025 yılı Havacılık emniyet performans raporu yayınlandı. Rapor, geçmiş yılların emniyet performansları ile 2025 yılını karşılaştırmalı olarak değerlendirmekte ve 2025 yılına ait havacılık kazalarını tüm detayları ile sunmaktadır.
2025 yılında toplamda 51 kaza kaydedilmiş olup, buna karşılık gelen kaza oranı milyon sektör başına 1,32 olmuştur. Bu, kaza oranının milyon sektör başına 1,42 olan 2024 yılına göre düşüş olduğunu işaret etmektedir. Beş yıllık ortalama kaza oranı da düşüş trendini sürdürerek milyon sektör başına 1,31’den (2020-2024) 1,27’ye (2021-2025) gerilemiş ve sektörün uzun vadeli emniyet performansındaki iyileşme trendini güçlendirmiştir.
Meydana gelen 51 kazanın 8’i ölümlü olup, bu kazalarda 394 yolcu ve mürettebat, 35 kişi ise yerde yaşamlarını kaybetmiştir. Bu değerler ise , 244 yolcu ve mürettebat ve 7 diğer ölümün kaydedildiği 2024 yılına kıyasla önemli bir artışı yansıtmaktadır. 2025 yılındaki ölüm sayısı, 2018’den bu yana kaydedilen en yüksek rakam olup, genel kaza oranlarındaki iyileşmelere rağmen, az sayıda felaket olayının orantısız derecede ciddi sonuçlar doğurduğunu vurgulamaktadır.
Milyon sektör başına ölüm riski oranı 2024’te 0,06’dan 2025’te 0,17’ye yükselmiştir. Bununla birlikte, uzun vadeli trend önemli bir düşüş göstermeye devam etmekte olup, 2005’te 0,69’dan 2025’te 0,17’ye gerilemiştir.
2025’teki kaza kategorileri
Ölümlü Kazalar ölüm sayısına göre sıralanmış olarak (parantez içinde kaza sayısı ile birlikte) şunlardır:
Diğer Son Durum: (4) 279 uçak içi ölüm ve 19 diğer ölüm;
Havada Çarpışma: (1) 64 uçak içi ölüm ve 3 diğer ölüm;
Kontrollü Uçuşla Araziye Çarpma: (1) 48 uçak içi ölüm;
Uçuş Sırasında Hasar: (1) 3 uçak içi ölüm ve 11 diğer ölüm;
Pistten Çıkma: (1) 2 diğer ölüm.
Ölümlü olmayan kazaların sıklığına göre sıralanan kazalar şunlardır:
Kuyruk Çarpması (9)
İniş Takımı (7)
Pistten Çıkma (6)
Yer Hasarı (6)
Sert İniş (4)
Pist Hasarı (3)
Uçuş Sırasında Hasar (3) P
Pist Dışı İniş (Kısmi veya Tamamen Pist Dışı) (3)
Havada Çarpışma (1)
Diğer Son Durum (1)
Ek olarak, ACTF (Accident Classification Task Force) üyeleri, Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) çerçevesini kullanarak kazalara yol açan temel faktörleri analiz etti. İnceleme, 2025 kazalarında öne çıkan birkaç faktörü belirledi:
İstenmeyen uçak durumları, gizli koşullar, uçuş ekibi hataları, çevre ve havayoluyla ilgili tehditler ve karşı önlemlerin etkinliği de dahil olmak üzere aşağıdaki gibidir:
▪ Anormal Pist Teması, 2025 kazalarının %25’inde etkin bir faktördü.
▪ Sekmeli İniş, kazaların %14’ünde etkili oldu.
▪ Dikey/Yanal/Hız Sapması, kazaların %12’sinde etkili oldu.
▪ Mürettebat Tepkisi ve Durumsal Farkındalık, kazaların %25’inde etkili bir faktördü.
▪ Manuel Kullanım ve Birincil Uçuş Kontrol Hataları, kazaların %24’ünde etkili oldu.
▪ Standart İşletme Prosedürlerine (SOP) Uymama, kazaların %20’sinde etkili oldu.
▪ Olumsuz hava koşulları kazaların %29’unda etkili bir faktör olmuştur; en sık belirtilenler rüzgar/rüzgar kırılması/şiddetli rüzgar ve gök gürültülü fırtınalarla ilgili koşullardır.
▪ Havaalanı Kolaylıkları kazaların %16’sında etkili olmuştur.
▪ Uçak Uçuş Hattı Yönetimi ve Manuel Kontrol kazaların %29’unda etkili olmuştur.
▪ Durumsal Farkındalık (SA) ve Bilgi Yönetimi (MOI) kazaların %29’unda etkili faktörler olmuştur.
▪ Yetersiz Emniyet Yönetim Sistemi tüm kazaların %16’sında etkili olmuştur.
▪ Yetersiz düzenleyici denetim kazaların %12’sinde etkili bir faktör olmuştur.
Not: Katkıda bulunan faktörler için gösterilen yüzdeler (%), her kategorideki kaza sayısına dayanmaktadır. Tek bir kaza birden fazla katkıda bulunan faktörü içerebileceğinden, toplam yüzde %100’ü aşabilir.
Chicago Sözleşmesi ve ICAO Ek 13 kapsamındaki devlet yükümlülükleri açıkça tanımlanmış olsa da, kaza araştırmalarının önemli bir kısmı çözümsüz kalmaktadır. 2019-2023 yılları arasında 203 uçak kazası araştırmasının %63’ü tamamlanmıştır.
Araştırmaların tamamlanmasındaki ve zamanlamasındaki bu boşluk, küresel emniyet öğrenme döngüsünü baltalamakta ve risk azaltıcı eylemlerin uygulanmasını geciktirmektedir. IATA ICAO, devletler ve sektör paydaşlarıyla iş birliğini yoğunlaştırarak Ek 13’e tutarlı bir şekilde uyulmasını, ICAO Ek 13 zaman çizelgelerine göre kapsamlı raporların yayınlanmasını ve emniyet derslerinin kaydedilmesini, paylaşılmasını ve uygulanmasını sağlayarak yolcuları, mürettebatı ve küresel havacılık sisteminin dayanıklılığını koruyan döngüyü kapatmayı hedeflemektedir.
72 sayfalık Emniyet Performans Raporunda yer alan 2025 yılına ışık tutacak başlıca bilgiler yukarda paylaşılmıştır. Bununla beraber tüm raporu incelemek isteyenler için yazımız ekinde rapor sunulmuştur.
2025 yılında yaşanan 51 kaza içinde ülkemiz havayolu işletmelerinden ACT Hava Yollarına ait TC-ACF tescilli Boeing 747-400 Kargo uçağı 20 Ekim 2025 günü Hong Kong Havalimanına iniş sonrası pistten çıkmış ve devriye aracına çarparak ağır hasarlanmıştır. Araçtaki 2 kişi yaşamını kaybetmiştir.
Havacılık sektöründe kazaları önlemenin yolu kuralların taviz verilmeden uygulanmasıdır. Bu kurallara sadece uçaktaki kaptanlar değil, aynı zamanda bir uçuş operasyonu sürecinde yer alan “en üst yöneticiden apronda görevli kişilere kadar tüm birim çalışanları” uymakla yükümlüdür. Bu sağlandığında sürdürülebilir emniyetli uçuş operasyonu sağlanabilecektir.
Emniyetli Uçuşlar Dileriz
Eyup Turşucu
Kaptan Pilot (E)
Kaza Araştırma Uzmanı
2026-03-09-01-sp
