Dünya genelinde jet yakıtı maliyetleri ve tedariki, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş nedeniyle baskı altında. Bazı büyük havayolları buna karşılık uçuşları iptal etme kararı aldılar ve Air New Zealand ve United Airlines bazı uçuşlarını iptal ettiği bilgisini paylaştı.
Öncelikle savaş uçuşları daha pahalı hale getirdi ve hemen ardından, şimdi de uçuşların bir bölümü iptal ediliyor.
ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşı, tedarik zincirlerini aksatarak Orta Doğu’daki depolama tesislerinde petrolü hapsetti. Bu durum, petrol fiyatlarının varil başına 100 doları aşmasına ve bulunabilirliğinin azalmasına neden oldu. Sonuç olarak, jet yakıtı fiyatları Mart ayı sonunda 195 dolara ulaştı; bu, savaşın başladığı Şubat ayı sonundan yaklaşık 100 dolar daha fazla. Savaş uzadıkça, kendi jet yakıtını üretmeyen veya sınırlı tedarike sahip ülkeler için jet yakıtı bulmak daha da zorlaşıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı İcra Başkanı Fatih Birol, bu hafta başında bir röportajında, Nisan ayındaki petrol arzı kaybının Mart ayındaki kaybın iki katı olacağını ve bunun da jet yakıtı ve dizel yakıtında giderek artan bir kıtlığa yol açacağını söyledi. Sorunun şimdilik Asya’da görüldüğünü ancak Nisan veya Mayıs aylarında Avrupada da görüleceği bilgisini verdi.
Jet yakıtının özel depolama gerektirdiği için, benzin gibi diğer ürünlere göre daha az depolandığı gerçeği söz konusu. Asya’da seyahat çok daha pahalı hale geldi, birçok havayolu şirketi yakıt maliyetleri nedeniyle ya ek ücreti uyguluyor ya da uçuşları tamamen iptal ediyor. Avrupanın da, yakın zamanda jet yakıtı tedarikinde kıtlıkla karşı karşıya kalacağından dolayı hazırlıklı olunması gerektiği değerlendiriliyor.
Enerji sektörü için veri analizi şirketi olan Argus Media, bu hafta yayınladığı bir raporda, “İngiltere’nin Avrupa’da dizel ve jet yakıtı tedarikinde yaşanan daralmaya en çok maruz kalan ülke olduğunu” belirtti.
İşte yükselen fiyatlar ve azalan tedarik nedeniyle uçuşlarını iptal etmeye başlayan bazı havayolları şunlar;
Avrupa Havayolları:
Avrupa’nın en büyük havayolu şirketi Ryanair, rota sayısını azaltmayı düşündüğünü söyledi. CEO Michael O’Leary, bu hafta Sky News’e verdiği bir röportajda, savaşın devam etmesi halinde jet yakıtı tedarikinin risk altında olabileceğini söyledi. Mayıs başlarına kadar herhangi bir aksama beklenmediğini, ancak savaş devam ederse, Mayıs ve Haziran aylarında Avrupa’da tedarik aksamaları riskiyle karşı karşıya kalınacağını söyledi.
Lufthansa da en kötü senaryoya hazırlanıyor, bir sözcü Bloomberg’e verdiği demeçte. Şirketin kriz müdahale planları geliştiren ekiplerinin 40 kadar uçağın yere indirilebileceğini belirtti.
Wall Street Journal’ın haberinde, Scandinavian Airlines sözcüsünün, jet yakıtı maliyetlerindeki artış nedeniyle yaklaşık 1.000 kadar uçuşun iptal edilebileceğini söylediği belirtildi.
Yukarıdaki bilgilere göre ülkemiz havacılık sektörüninde ciddi bir şekilde bu durumdan etkileneceği açıkça görülmektedir. Öncelikle gün içinde birden fazla uçuş yapılan meydanlardaki uçuş frekansının düşürülmesi, sorunun büyümesi halinde ek tedbirlerle geçici süreyle rota iptallerinin söz konusu olabileceği değerlendirilmektedir.
Umuyoruz en kısa sürede doğru akıl ile bu dünyayı tehdit eden savaş sona erer ve normalleşme başlar.
Emniyetli Uçuşlar Dileriz
Eyup Turşucu
Kaptan Pilot (E)
Kaza Araştırma Uzmanı
