Litvanya, Belarus’tan bırakılan ve kaçak mallarla dolu balonların Litvanya topraklarına girerek hava trafiğini aksatmasının ardından 9 Aralık’ta ülke çapında olağanüstü hal ilan etti.
Vilnius’taki yetkililer, balon fırlatmalarını Belarus tarafından organize edilen, Litvanya’yı istikrarsızlaştırmayı ve kurumlarını zorlamayı amaçlayan karma bir taktik olarak nitelendiriyor.
bne IntelliNews’in bildirdiğine göre, misilleme olarak Litvanya Belarus ile sınırını kapattı, ancak Polonya’nın beklenmedik bir şekilde Belarus ile kendi sınırını açmasıyla bu hamle ters tepti. Sonuç olarak, yüzlerce Litvanyalı kamyon Belarus’ta mahsur kaldı; nakliyeciler milyonlarca dolarlık kayıp tahmininde bulunarak hükümeti kararsızlıkla suçladı.
Litvanya İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Başbakan Inga Ruginiene, “Belarus’un hibrit saldırısına karşılık olarak en sıkı önlemleri almalı ve bundan en çok etkilenen sektörleri korumalıyız. Tüm ilgili kurumlar, kaçak balonların oluşturduğu tehdidi önlemek için güçlerini birleştiriyor. İlan edilen olağanüstü hal nedeniyle halk herhangi bir rahatsızlık yaşamayacak” dedi.
Olağanüstü hal rejiminin getirilmesinin amacı yalnızca sivil havacılığa yönelik tehdidi kontrol altına almak değil, aynı zamanda Litvanya’nın ulusal güvenlik çıkarlarını korumak ve devlet kurumları arasında daha yakın koordinasyonu sağlamak.
Bakan Vladislav Kondratovicius’un açıklamasına göre, “Olağanüstü hal ilan edildikten sonra, birlikler hem İçişleri Bakanlığı hizmetlerindeki subaylarla birlikte hem de bağımsız olarak daha etkili hareket etmelerini sağlayacak bazı özel yetkiler alacakları için daha yakın işbirliği yapabileceğiz.”
Ekim ayından bu yana, kaçak balonların sivil havacılığa yönelik tehdidi nedeniyle Vilnius Havalimanı 60 saatten fazla süreyle kapalı kalmış, 350’den fazla uçuş ve yaklaşık 51.000 yolcu etkilenmiştir.
Litvanya yetkilileri, bu yıl yaklaşık 600 balon ve 200 insansız hava aracının ulusal hava sahasını ihlal ettiğini bildirdi. En büyük etkiyi Vilnius Havalimanı yaşarken, Kaunas Havalimanı da etkilendi.
Hükümetin resmi kararına göre, Belaruslu gruplar düzenli olarak Litvanya hava sahasını geçen balonlar gönderiyor ve bu durum sadece havacılığı değil, insanları, mülkiyeti ve çevreyi de riske atıyor. Litvanya ulusal yayın kuruluşu LRT.lt’nin haberine göre, bakan, önlemlerin bu özel tehdidi yönetmeye odaklanacağı için halkın gözle görülür bir aksama beklememesi gerektiğini vurguladı.
İçişleri Bakanlığı’ndan gelen destekleyici belgeler, olağanüstü hal ilan edilmemesinin devlet güvenliğini ve kamu güvenini zayıflatabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bakanlık, durumun karmaşıklığının, Litvanya Silahlı Kuvvetleri’nin yardımı da dahil olmak üzere tüm kurumlar arasında birleşik bir eylem gerektirdiğini savundu.
Hükümet ayrıca, olağanüstü hal süresince askerlere istisnai yetkiler verilmesini de onayladı. Parlamentoya hızla sunulacak olan bu öneri, birliklerin polise ve diğer güvenlik birimlerine durumu kontrol altına almada destek vermesine olanak tanıyacak.
Onaylanması halinde, askeri personel bireylere veya kuruluşlara zorunlu talimatlar verebilir; bu emirleri görmezden gelenleri veya ihlal şüphesi bulunanları gözaltına alabilir; alanları kordon altına alabilir veya erişimi kısıtlayabilir; devam eden çalışmaları durdurabilir; trafiğe sınırlamalar getirebilir ve kimlikleri, araçları ve kişisel eşyaları kontrol edebilir. Ayrıca, özel ekipman kullanmalarına da izin verilecek.
27 Kasım’da Ulusal Güvenlik Komisyonu toplantısının ardından Ruginiene, devlet kurumlarından gelen yeni istihbaratın, yaklaşık 280 Litvanyalı kamyonun Belarus’tan ayrılamadığını gösterdiğini söyledi. Bu rakam, hem nakliyeciler hem de hükümetin daha önce açıkladığı tahminlerin çok altındaydı. Linava Başkanı Erlandas Mikenas, bağımsız haber ajansı BNS’ye 27 Kasım itibariyle gerçek sayının 1250 kamyon da dahil olmak üzere yaklaşık 4000 Litvanyalı araç olduğunu söyledi. Son birkaç günde durumun iyileşip iyileşmediği bildirilmedi.
Litvanya da AB’nin konuya müdahil olmasını bekliyor. Brüksel, yavaş tepki vermesi nedeniyle eleştiriliyor.
