Dünyanın en zengin adamı, yapay zeka ve sohbet robotlarının kullanımını genişletmek ve elektrik kesintilerine yol açmadan, faturaları fırlatmadan uzayda devasa, güneş enerjili veri merkezleri oluşturmak için yörüngeye bir milyona kadar uydu yerleştirmek istediğini söyledi.
Bu çabayı finanse etmek için Musk, Pazartesi günü SpaceX’i yapay zeka işiyle birleştirdi ve birleşmiş şirketin büyük bir halka arzını planlıyor.
Musk, SpaceX’in internet sitesinde Pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Uzay tabanlı yapay zeka, ölçeklenebilirliğin tek yolu,” diyerek, güneş enerjisiyle ilgili hedeflerine atıfla, “Uzayda her zaman güneşli!” nitelendirmesinde bulundu.
Ancak bilim insanları ve sektör uzmanları, Tesla’yı dünyanın en değerli otomobil üreticisi haline getirmek için Detroit’i alt eden Musk’ın bile aşılması zor teknik, finansal ve çevresel engellerle karşı karşıya olduğunu söylüyor.
Uzaydan güneş enerjisi yakalayarak sohbet robotlarını ve diğer yapay zeka araçlarını çalıştırmak, elektrik şebekeleri üzerindeki baskıyı hafifletecek ve çiftlikleri, ormanları ve soğutmak için büyük miktarda suyu tüketen devasa bilgi işlem depolarına olan talebi azaltacak.
Ancak uzay kendi sorunlarını da beraberinde getiriyor.
Veri merkezleri muazzam miktarda ısı üretir. Uzay, soğuk olduğu için bir çözüm sunuyor gibi görünüyor. Ancak aynı zamanda bir vakumdur ve tıpkı bir termosun aralarında hava olmayan çift duvarlar kullanarak kahveyi sıcak tutması gibi, ısıyı nesnelerin içinde hapseder.
Kuzeydoğu Üniversitesi’nde bilgisayar ve elektrik mühendisliği profesörü olan Josep Jornet, “Uzayda soğutulmayan bir bilgisayar çipi, Dünya’dakine kıyasla çok daha hızlı bir şekilde aşırı ısınır ve erir” dedi.
Jornet, bir çözümün, ısıyı “karanlık boşluğa” doğru itmek için kızılötesi ışık saçan devasa radyatör panelleri inşa etmek olduğunu söylüyor ve bu teknolojinin Uluslararası Uzay İstasyonu da dahil olmak üzere küçük ölçekte işe yaradığını belirtiyor. Ancak Musk’ın veri merkezleri için bunun, “daha önce hiç inşa edilmemiş devasa, kırılgan yapılar” gerektireceğini söylüyor.
Musk, Perşembe günü yayınlanacak Cheeky Pint podcast bölümünün ön izlemesinde, “Sözlerimi aklınızda tutun,” dedi. “36 ay içinde, ama muhtemelen 30 aya daha yakın bir sürede, yapay zekayı yerleştirmek için ekonomik açıdan en cazip yer uzay olacak. Ve sonra uzayda olmak inanılmaz derecede daha iyi hale gelecek.”
Bir de uzay çöpleri var.
Tek bir arızalı uydunun bozulması veya yörüngesini kaybetmesi, bir dizi çarpışmayı tetikleyerek acil durum iletişimini, hava tahminlerini ve diğer hizmetleri aksatabilir.
Musk, yakın zamanda yaptığı bir düzenleyici başvuruda, uydu iletişim ağı Starlink’i yedi yıldır yönetirken yalnızca bir “düşük hızlı enkaz üreten olay” yaşadığını belirtti. Starlink yaklaşık 10.000 uydu işletiyor, ancak bu, şimdi uzaya yerleştirmeyi planladığı yaklaşık bir milyon uydunun çok küçük bir bölümünü oluşturuyor.
Buffalo Üniversitesi’nden eski NASA mühendisi John Crassidis, “Çarpışma olasılığının çok yüksek olacağı bir dönüm noktasına ulaşabiliriz,” dedi. “Ve bu cisimler çok hızlı hareket ediyorlar – saatte 17.500 mil. Çok şiddetli çarpışmalar olabilir.”
Onarım ekibi yok
Çarpışma olmasa bile uydular arızalanır, çipler bozulur, parçalar kırılır.
Örneğin, yapay zeka şirketlerinin kullandığı özel GPU grafik çipleri hasar görebilir ve değiştirilmesi gerekebilir.
Uzay tabanlı güneş enerjisi şirketi Aetherflux’un CEO’su Baiju Bhatt, “Dünyada yapacağınız şey, birini veri merkezine göndermek olurdu,” dedi. “Sunucuyu değiştirirsiniz, GPU’yu değiştirirsiniz, o şeye biraz müdahale edersiniz ve tekrar yerine takarsınız.”
Ancak yörüngede böyle bir onarım ekibi bulunmuyor ve uzaydaki bu GPU’lar, güneşten gelen yüksek enerjili parçacıklara maruz kalmaları nedeniyle hasar görebilir. Bhatt, bir çözümün, arızalanan çiplerin yerine geçecek fazladan çiplerle uyduyu aşırı donatmak olduğunu söylüyor. Ancak bu, her birinin on binlerce dolara mal olması muhtemel olduğu ve mevcut Starlink uydularının ömrünün yaklaşık beş yıl olduğu göz önüne alındığında, pahalı bir öneri.
Rekabet ve kaldıraç
Musk bu sorunları çözmeye çalışan tek kişi değil.
Washington eyaletinin Redmond şehrinde bulunan Starcloud adlı bir şirket, Kasım ayında uzayda nasıl performans göstereceğini test etmek amacıyla Nvidia tarafından üretilen tek bir yapay zekâ çipi taşıyan bir uydu fırlattı. Google, Project Suncatcher adını verdiği bir girişimle yörünge veri merkezlerini araştırıyor. Jeff Bezos’un Blue Origin şirketi ise Ocak ayında, gelecek yılın sonlarında fırlatılmaya başlanacak 5.000’den fazla uydudan oluşan bir uydu takımı planlarını açıkladı; ancak şirketin odak noktası yapay zekâdan ziyade iletişim oldu.
Yine de Musk’ın bir avantajı var: Roketler
Starcloud, geçen yıl çipini uzaya göndermek için Falcon roketlerinden birini kullanmak zorunda kalmıştı. Aetherflux ise bu yılın sonlarında SpaceX roketiyle Galactic Brain adını verdiği bir dizi çipi uzaya göndermeyi planlıyor. Google’ın da gelecek yılın başlarında planladığı ilk iki prototip uyduyu fırlatmak için Musk’a başvurması gerekebilir.
Uzay ticaret birliği Eurospace’in araştırma direktörü Pierre Lionnet, Musk’ın rakiplerinden kendi talep ettiğinden çok daha fazla ücret aldığını söylüyor; örneğin, şirket içinde kilogram başına 2.000 dolara karşılık, rakiplerinden kilogram başına 20.000 dolara kadar ücret talep edebiliyor. Musk’ın bu hafta yaptığı açıklamaların, bu avantajı kullanarak yeni uzay yarışını kazanmayı planladığının sinyali olduğunu söyledi.
Lionnet, “Uzaya bu veri merkezlerini yerleştireceğimizi söylediğinde, diğerlerine bu düşük fırlatma maliyetlerini kendime saklayacağım demenin bir yolunu buluyor,” dedi. “Bu bir tür güç gösterisi.”
