Avrupa Birliği iki yeni sınır kontrol sistemi uygulamaya koyuyor: EES (Giriş-Çıkış Sistemi) ve ETIAS (Elektronik Seyahat İzni). Her ikisi de sınırları güvence altına almayı ve dijitalleştirmeyi amaçlıyor, ancak Avrupa Komisyonu’nun da belirttiği gibi, mantıkları, hedefleri ve adımları açıkça farklılık gösteriyor.
Kalkıştan önce bir kontrol, sınırda bir kontrol daha.
ETIAS, Avrupa’da kısa süreli (180 günden 90 güne kadar) kalışlar için vize muafiyetinden yararlanan üçüncü ülke vatandaşları için geçerli olan, kalkıştan önce alınan bir seyahat iznidir. Amerikan ESTA’sına benzer: yolcu çevrimiçi bir form doldurur, küçük bir ücret öder ve birkaç yıl geçerli olan ve uçağa biniş anında aktif olması gereken bir izin alır.
Öte yandan EES, biyometrik bir sınır kontrol sistemidir: Schengen Bölgesi’nin dış sınırlarından geçerken Avrupalı olmayan yolcuların giriş ve çıkışlarını kaydeder. Pasaport damgalarının yerini alır ve giriş tarihi, çıkış tarihi, yüz fotoğrafı ve parmak izlerini depolar.
Kim ne yapıyor ve kimin için?
Avrupa Komisyonu’na göre, ETIAS, Amerikalılar, Kanadalılar veya belirli Asya ülkelerinin vatandaşları gibi ” vizesiz ” seyahat edenleri ilgilendirirken, EES ise kısa süreli konaklama için Schengen vizesine sahip olanlar da dahil olmak üzere tüm üçüncü ülke vatandaşlarını ilgilendiriyor. Avrupa’ya vize başvurusu yapması gereken bir ülkenin vatandaşı ETIAS’a ihtiyaç duymayacak, ancak Schengen Bölgesi’ne her giriş veya çıkışında EES sistemine kaydedilecektir.
Özetle, ” ETIAS, seyahat öncesi bir izin belgesi iken, EES ise yolcuların sınır geçişlerinde giriş ve çıkışlarını kontrol eder. ” Bu nedenle iki sistem birlikte çalışır: seyahat öncesi dijital bir izin ve varış ve ayrılışta gerçek kalış süresinin otomatik olarak takibi.
Konaklamaların izlenebilirliği ve risk değerlendirmesi:
Airjournal’ın haberine göre Avrupa Komisyonu, konaklama süresinin takibinde EES’nin rolünü vurgulamakta. Schengen Bölgesi’nde geçirilen gün sayısını otomatik olarak kaydederek, hiçbir yolcunun 180 günlük bir süre içinde 90 günlük kuralı aşmadığını doğrular. Ayrıca, kısa süreli vizenin izin verilen sayıda kullanılıp kullanılmadığını da teyit etmeyi sağlar.
ETIAS, uçağa biniş aşamasında bir güvenlik tarama aracı olarak işlev görür. Yolcunun Avrupa’ya ayak basmadan önce riskleri tespit etmek için formdaki verileri güvenlik veri tabanlarıyla (örneğin Europol veya Interpol) karşılaştırır. Avrupa yetkililerine göre, “ETIAS tehditleri önlemeye yardımcı olurken, EES giriş şartlarının karşılandığını doğrulamaya yardımcı olur .”
Komisyon, genel kamuoyu için farkı şu şekilde özetlemektedir: ETIAS seyahatten önce zorunlu iken, EES sınırda devreye girer ve kalış süresini takip eder; bu da tek bir dijital kontrol çerçevesi içinde Avrupa’da ikamet kurallarına uyumu sağlar.
