Washington Post ve Güney Kore medyasının aktardığı yetkililere göre, Amerika Birleşik Devletleri, gelişmiş Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunma (THAAD) füze savunma sisteminin bazı parçalarını Güney Kore’den Orta Doğu’ya taşıyor.
Bu hamle, ABD ile İsrail arasında İran arasında tırmanan savaşın başlamasından yaklaşık iki hafta sonra geldi; bu sırada Tahran, İsrail hedeflerine ve Körfez ülkelerine çok sayıda insansız hava aracı ve balistik füze fırlatıyor.
Bu yeniden konuşlandırma, çatışma genişledikçe Amerikan füze savunma sistemleri üzerindeki artan baskıyı vurguluyor. Gözlemciler, Washington’ın bu ayın başlarında Ürdün’deki bir Thaad bataryasına ait önemli bir radarın imha edildiğine dair raporların ardından bölgesel savunmayı güçlendirmeye çalışıyor olabileceğini söylüyor.
Thaad füze savunma sistemi nedir?
Thaad (Terminal High-Altitude Area Defense’in kısaltması), balistik füzeleri uçuşlarının son aşamasında yakalamak ve imha etmek için tasarlanmış, ABD yapımı bir füze savunma sistemidir.
Lockheed Martin tarafından üretilen sistem, “vurarak imha etme” teknolojisini kullanıyor; yani gelen savaş başlıklarını patlayıcılar yerine kinetik enerji kullanarak imha ediyor.
Tipik bir Thaad bataryası şunları içeriyor:
- Altı mobil başlatıcı
- Her fırlatma rampasında sekiz adet önleme füzesi bulunuyor.
- Tespit ve izleme için güçlü bir radar.
Bu sistem, kısa ve orta menzilli balistik füzeleri genellikle son derece yüksek irtifalarda, hatta bazen Dünya atmosferinin ötesinde bile engelleyebiliyor.
Tek bir Thaad bataryasının maliyeti yaklaşık 1 milyar dolar ve çalıştırılması için yaklaşık 100 personele ihtiyaç duyuluyor.
ABD, dünya çapında sekiz adet Thaad sistemi işletmektedir.
Rakamlarla: Thaad ve İran savaşı
- İran’ın çatışmada bugüne kadar fırlattığı balistik füze sayısı 500’ü aşkın (New York Times verilerine göre).
- 1 milyar dolar — Bir Thaad füze savunma bataryasının yaklaşık maliyeti.
- 8 — Amerika Birleşik Devletleri tarafından dünya çapında işletilen Thaad sistemleri
- 6 — Standart bir Thaad bataryasındaki fırlatıcılar
- 8 — Her fırlatma rampasında taşınan önleme füzeleri
- 100 — Bir Thaad sistemini çalıştırmak için genellikle gereken personel sayısı
- 2017 — Thaad’ın Güney Kore’ye konuşlandırıldığı yıl
- 28.500 — Güney Kore’de konuşlanmış ABD askerleri
Bu hamle, İran’ın mevcut çatışma sırasında füze saldırıları düzenlemesiyle aynı zamana denk geliyor.
New York Times’ın yaptığı sayıma göre, İran savaşın başlamasından bu yana 500’den fazla balistik füze fırlattı. Çoğu engellendi, ancak devam eden saldırıların ABD füze savunma kaynaklarını zorladığı düşünülüyor.
Askeri analistler, Thaad’ın özellikle çok yüksek irtifalardaki füzeleri önleyebilme özelliği sayesinde askeri üslerin ve önemli altyapıların korunmasına yardımcı olduğu için son derece değerli olduğunu söylüyor.
Washington Post’a göre, bir ABD yetkilisi yeniden konuşlandırmayı “önleyici bir tedbir” olarak nitelendirdi.
Ancak bazı analistler bu hamlenin ABD’nin füze savunma kapasitesi üzerindeki artan baskıyı yansıttığına inanıyor.
Cambridge Üniversitesi’nden Profesör John Nilsson-Wright, BBC’ye verdiği demeçte, bu yeniden konuşlandırmanın “ABD’nin Orta Doğu’da mevcut füze savunma yeteneklerini yoğun bir şekilde kullanmasının telafisi gerektiğine” dair güçlü bir işaret olduğunu söyledi.
Thaad’ın neler engelleyebilir
- Kısa menzilli balistik füzeler
- Orta menzilli balistik füzeler
- orta menzilli balistik füzeler
- Yüksek irtifada, bazen Dünya atmosferinin dışında gerçekleşen sinyal yakalamalar
- “Vurarak imha” kinetik teknolojisini kullanır (patlayıcı savaş başlığı içermez).
Thaad Güney Kore’de zaten konuşlandırılmış mıydı?
Evet. Thaad, nükleer silahlı Kuzey Kore’den gelen füze tehditlerine karşı savunma amacıyla 2017’de Güney Kore’ye konuşlandırıldı.
Sistem, Seul’ün yaklaşık 220 kilometre güneyinde bulunan Seongju’da yer almaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri, Kuzey Kore’yi caydırmak amacıyla Güney Kore’de yaklaşık 28.500 asker ve çeşitli füze ve hava savunma sistemleri bulundurmaktadır.
SBS ve Yonhap dahil olmak üzere Güney Kore medya kuruluşları, Thaad füzelerinin Seongju üssünden taşınmaya başlandığını bildirdi.
Güney Kore nasıl yanıt verdi?
Seul, bildirilen yeniden konuşlandırmalarla ilgili endişelerini dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, hükümetin itirazlarda bulunduğunu kabul etti ancak ABD kararları üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu da itiraf etti.
Bakanlar Kurulu toplantısında yaptığı açıklamada, “Görünüşe göre son zamanlarda Kore’deki ABD güçlerinin topçu bataryaları ve hava savunma silahları gibi bazı silahları ülke dışına sevk etmesiyle ilgili tartışmalar yaşanıyor” dedi.
“Muhalefetimizi dile getirmiş olsak da, gerçek şu ki pozisyonumuzu tam olarak hayata geçiremeyiz.”
Lee, bunun Kuzey Kore’ye karşı caydırıcılığı zayıflatıp zayıflatmayacağı sorusuna şu yanıtı verdi:
“Kesinlikle söyleyebilirim ki, öyle olmaz.”
Güney Kore Savunma Bakanlığı ayrıca, bazı ABD unsurlarının yeniden konuşlandırılması durumunda bile ülkenin Pyongyang’dan gelebilecek tehditleri caydırabileceğini belirtti.
Savunma Bakanlığı AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bazı ABD-Kuzey Kore kuvvetleri unsurlarının yurt dışında konuşlandırılmış olup olmamasına bakılmaksızın, askeri yeteneklerimizin seviyesi göz önüne alındığında, Kuzey Kore’ye karşı caydırıcılık duruşumuzda hiçbir sorun yoktur” dedi.
Thaad’ın konuşlandırılması Çin’i neden kızdırdı?
2017’de Güney Kore’ye Thaad sistemi kurulduğunda, Pekin buna şiddetle karşı çıkmıştı.
Çin, sistemin güçlü radarının Çin topraklarının derinliklerini izleyebileceğini ve Çin füze fırlatmalarını takip edebileceğini, bunun da Pekin’in nükleer caydırıcılığını potansiyel olarak zayıflatabileceğini savundu.
Bu askeri konuşlandırma, sert bir diplomatik anlaşmazlığa yol açtı. Çin, Güney Kore mallarını gayri resmi olarak boykot etti, ülkeye turizmi kısıtladı ve K-pop konserleri de dahil olmak üzere kültürel alışverişleri iptal etti.
Olası yeniden konuşlandırma hakkındaki soruya Çin Dışişleri Bakanlığı, “Çin’in ABD’nin Güney Kore’ye (ROK) Thaad füzeleri konuşlandırmasına karşıtlığı değişmeden devam etmektedir” şeklinde yanıt verdi.
İran savaşı, ABD’nin başka yerlerdeki askeri hazırlığını etkileyebilir mi?
Bu, yeniden konuşlandırmanın ortaya çıkardığı en büyük stratejik sorulardan biridir.
Bazı analistler, Ortadoğu savaşının uzaması halinde ABD’nin füze envanterini ve savunma sistemlerini zorlayabileceğine inanıyor.
Bir analistin belirttiği gibi, asıl soru şu: İran’la uzun sürecek bir çatışma, ABD’nin füze savunmasını, diğer bölgelerdeki krizlere müdahale etmeyi zorlaştıracak noktaya kadar zayıflatabilir mi?
Bu endişe, Kuzey Kore ve Çin ile gerilimlerin yüksek olduğu Doğu Asya’da özellikle önem taşıyor. (Gulf News, Washington Post, BBC, AFP)
