Pencere kenarı koltuk ayırtıp da uçağa bindiğinizde masmavi gökyüzü yerine beyaz bir duvara baktığınız oldu mu hiç? Bu sık rastlanan bir durum olmasa da, yine de sinir bozucu bir sürpriz.
Peki neden bu koltuklarda pencere yok? Çünkü bazen havayolları uçakları özelleştirerek başlangıçta tasarlandığından daha fazla sıra ekliyor. Temelde sorun, pencerelerin kalıcı yapısal unsurlar olması, koltuk düzenlerinin ise havayolunun tercihlerine göre değişebilmesinden kaynaklanıyor.
Yapısal Gereksinimler ve Oturma Alanı Esnekliği
“Havayolları, koltuk düzenini maksimum oturma hizalamasına göre yapılandırır. Koltuk sıraları, havayoluna ve uçak tipine göre değişen koltuk aralığına (diz mesafesi) göre yerleştirilir,” diyen özel jet kiralama şirketi Cirrus Aviation Services’ın eski güvenlik direktörü Corry Lane, “Ancak pencereler, her zaman koltuk aralığıyla eşleşmeyen standart aralıklarla uçağın gövdesine sabitlenmiştir.” vurgusunda bulundu.
Boeing ve Airbus gibi uçak üreticileri genellikle her 20 inçte bir pencere yerleştirir. Havayolları daha sonra iç mekanları kendi gereksinimlerine göre özelleştirir. Yıllar içinde uçuşlarda giderek daha az bacak mesafesi elde ettiğinizi hissettiyseniz, bu “özelleştirme”nin işleyişini deneyimlemişsiniz demektir. Genellikle, düşük maliyetli havayolları daha fazla sıra sığdırmak için koltuk aralığını azaltabilirken, tam hizmet veren havayolları daha az sıra ancak daha fazla bacak mesafesi sunabilir.
Koltuk düzenlemeleri yapılırken pencereler zaten takılı olduğundan, ayarlanamazlar ve bu da hizalama sorunlarına yol açar.
Koltukların hizalanmasındaki sorun, havayollarının gerçek pencere olmamasına rağmen koltukları “pencere kenarı koltuk” olarak adlandırmasına yol açtı; peki bu yasal olarak doğru mu? Henüz kesin bir kural yok, ancak Ağustos 2025’te büyük şirketlere karşı yanıltıcı ticari uygulamalar iddiasıyla toplu davalar açıldı.
Hava yolu yolcularının haklarını savunmak için çalışan AirHelp şirketinin baş hukuk sorumlusu Eric Napoli, “Şu anda FAA’nın penceresiz ‘pencere’ koltuklarının satışı hakkında özel bir kuralı yok. Ancak, hem federal hem de eyalet düzeyinde geniş kapsamlı tüketici koruma yasaları geçerlidir. Ulaştırma Bakanlığı, havayollarının reklamlarında tüketicileri yanıltmasını yasaklıyor. Dahası, eyalet düzeyinde, satın alınan şey hakkında yanlış beyanlarda bulunmak dava konusu olabilir.” dedi.
Şu anda resmi bir standart olmamasına rağmen, sektör uygulamaları daha fazla şeffaflığa doğru evriliyor ve mevcut yasal süreçler, açıklama gereklilikleri için emsal teşkil edebilir. Alaska Airlines ve American Airlines dahil olmak üzere bazı havayolları, rezervasyon sürecinde “penceresiz” veya “duvar koltuğu” gibi terimler kullanarak penceresiz koltukların müsait olduğunu zaten belirtiyor.
Napoli sözlerini söyle sürdürdü;
“Yolcuların para iadesi veya tazminat gibi çeşitli yasal yolları olabilir. Koltuk, vaat edilen üründen büyük ölçüde farklıysa (örneğin, penceresiz ise), satın alma işlemi geçersiz veya aldatıcı olarak değerlendirilebili. Ayrıca, penceresiz bir koltuk için fazladan ödeme yapmanın sözleşme ihlali veya haksız kazanç teşkil edebileceği durumlarda, yanlış reklam veya yanıltıcı beyan davası açabilirler. Son olarak, yolcular toplu dava yoluna da gidebilirler.”
