Havacılık ve uzay sektöründe faaliyet gösteren İspanyol şirket ALG Indra Group’un yönetici ortağı Francisco Garcés, yapay zekanın (YZ) sonunda hava trafik kontrolörleri, teknisyenler ve hatta pilotlar gibi havacılık sektöründeki pozisyonların yerini alabileceğini belirtti.
Bu seçenek, Boeing ve Airbus gibi kuruluşların öngördüğü ve hatta Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) de değindiği bu tür uzmanların eksikliğine iyi bir yanıt olabilir.
“Kısa ve orta vadede bu profesyonellerin yerini tamamen almayacak, ancak bu işlerle ilişkili stresi ve gürültüyü önemli ölçüde azaltacak. Hava trafik kontrolörlerinin ve pilotların verimliliğini artırabiliriz. Uzun vadede kesinlikle ortadan kaybolacaklar. Veri ve güvenilirlik eksikliğinin ötesinde teknolojik bir neden olmadığı için insanlar bu faaliyetlerden kaybolacak.”
Boeing, Haziran 2025’te yayınladığı Pilot ve Teknisyen Görünümü 2025 raporunda, küresel seyahatlere yönelik artan talebi karşılamak için sektörün 2044 yılına kadar 2,4 milyon yeni uzmana ihtiyaç duyacağını belirtti. Bu ihtiyacın 660.000’i pilot, 710.000’i ise teknisyen olacak.
Hava trafik kontrolörlerine ilişkin olarak, şu anda dünya genelinde 100.000 civarında bu meslek grubundan eleman açığı olduğu tahmin ediliyor. Meksika’da Ulusal Hava Trafik Kontrolörleri Birliği (SINACTA) 500 kişilik bir açık konusunda uyarıda bulunurken, Amerika Birleşik Devletleri’nde de en az 3.500 kişilik bir açık olduğu bildirildi.
Koşullar henüz yapay zekâ ile bunların yerini almaya uygun olmasa da, Indra’nın Norveç’te yaptığı gibi sorunu çözmek için seçenekler mevcut. Bodo şehrine kurulan dijital kontrol merkezi, 23’e kadar havalimanından gelen uçuşları yönetiyor ve bu model, işletme giderlerinde %50’ye varan bir tasarruf sağlıyor.
İnsanlığın en iyisi ve sıfır zayıflık
A21’e konuşan Fernández Castillo Garcés, yapay zekanın havacılık sektörüne yapacağı en iyi katkılardan birinin, bir insanın bir işi yaparken sahip olabileceği doğal zayıflıkları ortadan kaldırmak olacağını belirtti.
“İnsanlar sonuçta öncelikle deneyime dayalı düşünen makinelerdir, ancak yorgunluk, duygular, ruh hali gibi unsurları da hesaba katarlar ve bu durum genel olarak, en azından verimlilikte bir dezavantaj yaratma eğilimindedir. Yani, bunu, bu durumda, bir insanla aynı mantığı kullanabilen, ancak az önce bahsettiğim tüm olumsuz noktalardan arınmış bir varlıkla değiştirebilmek, kesinlikle gerçekleşecek bir şey.”
Ancak, nihai kararın hala insanlara ait olduğunu vurgulayan yetkili, havacılık sektörünün son derece temkinli bir sektör olduğunu ve herhangi bir eyleme geçmeden önce tüm önlemlerin alındığını hatırlattı.
Yönetmeliklerden daha hızlı ilerliyor.
Francisco Manuel Fernández Castillo Garcés’e göre, yapay zekâ neredeyse her ay gelişirken, onu düzenleyen yönetmeliklerin oluşturulması veya güncellenmesi bir yıla kadar sürebiliyor.
Bu durum, yapay zekânın sektöre getirebileceği ilerlemelerin ve uygulamaların, özellikle güvenliğe öncelik verildiği için, diğer alanlara göre daha yavaş gerçekleştiği anlamına geliyor.
“Bugün hâlâ felsefi konuları, yapay zekanın girmesini istemediğimiz sınırları belirleyen temel konuları tartışıyoruz ve bazı açılardan, size anlattığım tüm bunların nihai faydasını elde etmek için beklenenden daha uzun süre beklememiz gerekecek; bu da, her ne kadar mevcut olsa da, oldukça temkinli olmamızı gerektiren bir şey.”
