Sektör uzmanlarına göre, Avrupa, Asya ve Orta Doğu’yu birbirine bağlayan uzun mesafeli rotalardaki artan uçak bilet fiyatları, havayolu şirketlerinin fırsatçılığından ziyade, yakıt maliyetlerindeki keskin artışın bir sonucu.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’ne göre, İran çatışması başlamadan önce varil başına yaklaşık 85-90 dolar olan jet yakıtı fiyatları, geçen haftanın sonunda 150-200 dolara kadar yükseldi.
Açıklamada, küresel ortalama jet yakıtı fiyatının haftalık bazda yüzde 58’den fazla arttığı belirtildi.
Çoğu havayolu şirketi için en büyük gider kalemi yakıt. Örneğin, Dubai merkezli Emirates, son sonuçlarında yakıtın toplam işletme maliyetlerinin %31’ini veya 8,9 milyar dolarını oluşturduğunu belirtti.
Salı günü GMT saatiyle 20:00’de ABD piyasaları kapanırken ham petrol fiyatları varil başına yaklaşık 90 dolara geriledi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının artması ve İran’ın Körfez ülkelerine karşı misillemesi sonrasında fiyatlar önceki 24 saat içinde neredeyse 120 dolara kadar yükselmişti.
Çarşamba günü erken saatlerdeki işlemlerde, Brent petrol kontratları TSİ 00:23’te varil başına 87,57 dolara gerileyerek %0,26 düşüş gösterirken, Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) ise 83,08 dolardan işlem gördü.
Aynı zamanda, Orta Doğu’nun bazı bölgelerinde hava sahasının kapatılması, havayollarını seferleri iptal etmeye veya uçuşları daha uzun rotalara yönlendirmeye zorlayarak mevcut kapasiteyi azalttı.
Havacılık danışmanlık şirketi BAA & Partners’ın kurucusu Linus Bauer, “Bu durum, havayolu gelir yönetimi sistemleri kapsamında kalan koltukları otomatik olarak daha yüksek ücret sınıflarına itiyor” dedi.
“Şu anda gördüğümüz şey, fırsatçı fiyatlandırmadan ziyade, kapasite aksaması ve yakıt maliyetlerindeki keskin artışın öngörülebilir bir sonucudur.”
Havacılık analiz şirketi Cirium’un son verilerine göre, 28 Şubat ile 9 Mart tarihleri arasında Orta Doğu’ya ve Orta Doğu’dan 72.000’den fazla uçuş planlanmış, 40.000’den fazla uçuş ise iptal edilmiştir.
İngiltere merkezli Midas Aviation’ın ortağı ve AGBI köşe yazarı John Grant, kriz başlamadan önce önümüzdeki haftalar için planlanan birçok uçuşun yaklaşık yüzde 80 doluluk oranına ulaştığını söyledi.
Havayollarının iptal edilen seferlerden kalan yolcuları yerleştirmeye başlamasıyla birlikte, yeni rezervasyonlar için kalan koltuk sayısının önemli ölçüde azaldığını söyledi.
Grant, “Bu durum, satışa sunulan kapasitenin değerini artırıyor ve bilet fiyatları da önemli ölçüde yükseliyor. Ancak havayollarının bu durumdan faydalandığından emin değilim. Faaliyet göstermemekten kaynaklanan gelir kaybının yanı sıra, aksaklıklarla başa çıkmak için maliyetleri de artıyor.”
Bölge dışındaki bazı havayolu şirketleri şimdiden fiyatlarda veya ek ücretlerde ayarlamalar yapmaya başladı. Salı günü Air New Zealand, yakıt maliyetlerinin artması nedeniyle çeşitli rotalarda fiyatlara mütevazı bir zam yaptığını duyurdu. Avustralya ulusal havayolu şirketi Qantas da fiyatların arttığını doğrularken, Hong Kong Airlines bazı seferlerde yakıt ek ücretlerinde %35’ten fazla artış olduğunu açıkladı.
Lufthansa Grubu şu anda Londra Heathrow Havalimanı’na tek yön biletleri1.633 $ üzerinde bir fiyata satıyor. Yapılan açıklamada, fiyatların arz ve talebe göre belirlendiği ve yakıt da dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden oluştuğu, bunun da havayollarının kontrol edemedikleri bazı ücret ve maliyetleri karşılamalarına olanak sağladığı belirtildi.
Asya Pasifik ve Orta Doğu iletişim sorumlusu Jeffrey James, “Piyasada sınırlı kapasite var ve arz ve talebin dinamik yapısı, sektörümüzdeki fiyatları hızla etkiliyor” dedi.
Flydubai sözcüsü şunları söyledi: “Bölgedeki devam eden aksaklıklar ve hava sahası kapanmaları nedeniyle, artan yakıt fiyatları, daha uzun uçuş rotaları ve sınırlı kapasite de dahil olmak üzere çeşitli faktörler uçak bilet fiyatlarını geçici olarak etkiliyor. Flydubai, fiyatlarını sürekli olarak izliyor ve sektörün genelinde olduğu gibi, fiyat dalgalanmalarından muaf değil.”
British Airways, Reuters’e yaptığı açıklamada, kısa ve orta vadede yakıtının büyük bir kısmını kur riskine karşı koruduğu için şu anda bilet fiyatlarını artırma planlarının olmadığını belirtti.
Riskten korunma, ani fiyat artışlarının etkisini yumuşatabilir, ancak etkiyi ortadan kaldırmak yerine geciktirebilir. Sözleşmelerin süresi doldukça, havayolları yakıtı piyasa fiyatlarından satın almak zorunda kalır. Uzun süren bir yükselişte, daha önceki riskten korunma işlemlerinin faydası azalır ve maliyet baskıları artar.
Emirates’in bir sözcüsü bu ayın başlarında AGBI’ye yaptığı açıklamada, yakıt maliyetindeki artışın etkisini değerlendirmek için henüz çok erken olduğunu, ancak “yakıtın önceden kararlaştırılmış fiyatlarla temin edildiğini, bu nedenle herhangi bir fiyat hareketinin etkisinin hemen görülmeyeceğini” ekledi.
Havacılık danışmanlık şirketi StrategicAero Research’ün baş analisti Saj Ahmad, Avrupa’ya giden rotalarda görülen bazı fiyat artışlarının hem daha yüksek yakıt maliyetlerini hem de havayollarının seferleri iptal etmesi veya güzergahlarını değiştirmesi nedeniyle oluşan kapasite sıkıntısını yansıttığını söyledi.
“Eğer ve ne zaman tüm bunlar sona ererse, eğer bu durumun uzun süre devam edeceğine dair bir algı yoksa, o zaman şu ana kadar gördüğümüz fiyat artışlarının belirsizlik nedeniyle yaz dönemi boyunca devam etmesi muhtemeldir. ” (AGBİ)
