AF447 Rio-Paris sefer sayılı uçağın düşmesinin üzerinden 17 yıl geçtikten sonra, 228 kurbanın aileleri, Airbus ve Air France’ın kasıtlı olmayan adam öldürme suçundan mahkumiyetlerine karşı temyiz başvurusunda bulunduklarını açıklamasından bir gün sonra Emmanuel Macron’a “yardım çağrısı” gönderdi.
Açık bir mektupta, Entraide et Solidarité AF447 derneği, iki grubun ana hissedarı olan Devletten, kayıp yakınları tarafından “zulüm” olarak algılanan bu son yasal adımdan vazgeçmeleri için müdahale etmesini istedi .
Emmanuel Macron’a açık mektup
4 Haziran Perşembe günü, AF447 sefer sayılı uçağın kurbanlarının ailelerini bir araya getiren AF447 Karşılıklı Yardım ve Dayanışma Derneği, Emmanuel Macron’a hitaben bir mektup yayınladı.
Derneğin başkanı ve aynı zamanda kurbanlardan birinin annesi olan Danièle Lamy, ailelerin görünüşte sonsuz bir hukuk sürecinden dolayı “tükenmiş” ve “çaresiz” durumda olduklarını belirtiyor.
Bu mektupta dernek, devlet başkanından “[Airbus ve Air France’ın] ilgili yönetimleriyle görüşerek Temyiz Mahkemesi’ne yaptıkları itirazı geri çekmelerini istemesini” talep ediyor. Acılı aileler adına yazan Danièle Lamy, kararı ” ayıp” olarak nitelendirerek, “Bunu yapma hakları vardı, ayrıca bir seçim şansları da vardı. Neden ısrar ediyorlar? (…) Suçlu bulunduğunuzda cezayı kabul edersiniz!” diye kınadı .
Temyizde verilen yargı kararının bozulması
21 Mayıs 2026’da Paris İstinaf Mahkemesi, 31 Mayıs-1 Haziran 2009 gecesi Rio’dan Paris’e giden AF447 sefer sayılı uçağın düşmesiyle ilgili olarak Airbus ve Air France’ı adam öldürme suçundan mahkum etti. İki şirket, o dönemde tüzel kişiler için geçerli olan azami cezayı, yani her biri 225.000 € para cezasını aldı. Mahkeme, savcılığın tavsiyeleri doğrultusunda, kazadan “tamamen ve tek başına sorumlu” olduklarını ilan etti.
Bu karar, ilk yargılamaya kıyasla bir dönüm noktası teşkil ediyor: 2023’te Paris Ceza Mahkemesi, Airbus ve Air France’ı cezai suçlamalardan beraat ettirirken, hukuki sorumluluklarını kabul etmişti. Aileler için ise temyiz kararı, yıllarca süren soruşturma, karşıt uzman görüşleri ve usule ilişkin iniş çıkışlardan sonra “nihayet bir bölümü kapatma” umudunu temsil ediyordu.
Mektubun özünde devletin hissedar olarak rolü yatıyor.
Tamamen hukuki tartışmanın ötesinde, ailelerin mektubu doğrudan Devletin Air France-KLM ve Airbus’ın ana hissedarı rolünü sorguluyor. AF447 Karşılıklı Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Emmanuel Macron’dan hukuki süreçlere müdahale etmesini değil, her iki grubun yönetim kurulları üzerinde önemli bir etkiye sahip etkili bir kamu hissedarı olarak müdahale etmesini istiyor.
Danièle Lamy, Elysee Sarayı’na, Başbakana ve Ulaştırma Bakanı’na hitaben yazdığı bu mektupta, “Devletin, bu şirketlerin ana hissedarı ve dolayısıyla yönetim kurullarında temsil edilen bir kurum olarak, Fransız ailelerinin çektiği çileyi uzatan bir karara seyirci kalması kabul edilebilir mi?” diye soruyor.
Aileler, “Devletin yasal bir meseleye müdahale etmemesi gerektiğini” kabul ediyor, ancak önemli bir hisseye sahip olduğu şirketlerin eylemleri konusunda net bir siyasi duruş sergilenmesini talep ediyor.
AF447 kazası
Airbus A330-200 tipi F-GZCP tescilli uçakla Rio de Janeiro’dan Paris-Charles-de-Gaulle’e uçarken 1 Haziran 2009 gecesi Atlantik Okyanusu’na düşen AF447 sefer sayılı uçakta 216 yolcu ve 12 mürettebat üyesi hayatını kaybetti. Bu kaza, çağdaş Fransız ticari havacılık tarihinin en ölümcül felaketi olarak tarihe geçti.
Uzun süren derin deniz araması sonrasında kurtarılan uçuş kayıt cihazlarının analizi, Pitot tüplerinin buzlanmasının tutarsız hava hızı okumalarına neden olduğunu ve bunun da otomatik pilotun devre dışı kalmasına ve uçağın düşük performanslı uçuş moduna girmesine yol açtığını ortaya koydu. Airbus, etkilenen prob modelinin eksikliklerini hafife almak ve havayolu filolarını yeterince hızlı bilgilendirmemek ve değiştirmemekle suçlu bulunurken, Air France ise yüksek irtifada ölçülen hava hızı kaybı durumlarını yönetme konusunda yetersiz mürettebat eğitimi nedeniyle yargılandı.
On yedi yıllık soruşturma, uzman analizleri ve hukuki süreçler
Aileler için mesele artık sadece uzman raporlarıyla büyük ölçüde belirlenen teknik gerçeği aramak değil, ilgili kişilerin sorumluluğunun kalıcı olarak kabul edilmesidir. 2009’dan beri “enkazın bulunması için uzun bir bekleyişle”, ardından “arka arkaya üç adli uzman değerlendirmesiyle” karşı karşıya kaldılar; bunların yanı sıra çekişmeli yargılamalar ve ceza davasında beraat kararı da cabası.
Bu ardı ardına gelen kararlar ve geri dönüşler, bir yorgunluk duygusunu körükledi. Kurbanların aileleri mektuplarında şöyle yazıyor: “Bu kararın [Temyiz Mahkemesi tarafından verilen] çilemize son vereceğini ummuştuk. Ne yazık ki, Airbus ve Air France’ın Temyiz Mahkemesi’ne başvuracaklarını açıklamasıyla umudumuz suya düştü.” Bu yeni temyiz, derneğin bazı üyelerinin artık dayanacak gücü kalmadığını söylediği bir “hukuki çilenin” devamı olarak görülüyor .
Sembolik öneme sahip son bir hukuk mücadelesi
Hukuki açıdan bakıldığında, Yargıtay’a yapılan temyiz başvurusu olayların yeniden yargılanmasını gerektirmeyecek, ancak Temyiz Mahkemesi’nin ceza hukukunu doğru uygulayıp uygulamadığını ve usul kurallarına uyup uymadığını inceleyecektir. Temyiz başarılı olursa, dava başka bir Temyiz Mahkemesi’ne geri gönderilebilir ve bu da Fransız sivil havacılık tarihinde süresi bakımından zaten istisnai olan bir davayı daha da uzatabilir.
Airjournal’in analizine göre, aileler için mesele artık hukuki olduğu kadar sembolik bir öneme de sahip. Temyiz Mahkemesi’nin Airbus ve Air France’ı mahkum etmesinin onaylanması, temyiz mahkemesinin kararını, özellikle hava hızı sensörleri ve mürettebat eğitimiyle ilgili teknik risklerin yönetimi ve üreticilerin ve operatörlerin uçuş güvenliğindeki sorumluluğu açısından bir ölçüt haline getirecektir. Tersine, bir başka geri adım, havacılık endüstrisi AF447 trajedisinden çok sayıda operasyonel ve düzenleyici ders çıkarmış olsa bile, sevdikler için son bir travma olarak yaşanacak.
