Avrupa düzenleyici kurumu EASA, Çin’in yerli olarak geliştirdiği COMAC C919 dar gövdeli jet uçağının uçuş testlerine başladı. Bu, uçağın Avrupa ile uzun süredir devam eden sertifikasyon çabalarında kritik bir aşamaya işaret ediyor.
Çin Doğu Havayolları (MU) tarafından işletilen ve Şanghay Pudong Uluslararası Havalimanı’ndan (PVG) kalkan uçak, Comac’ın Batı düzenleyici onayını alma çabaları kapsamında Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) pilotları tarafından değerlendiriliyor.
EASA, Çin Ticari Uçak Şirketi COMAC (Commercial Aircraft Corporation of China) ile yürüttüğü resmi tip belgelendirme programı kapsamında Şanghay’da C919’un doğrulama uçuşlarını gerçekleştirdi. EASA test pilotları tarafından gerçekleştirilen uçuşlar, geçen yıl onay sürecinde yaşanan gecikmelerin ardından atılmış önemli bir adımı temsil ediyor.
Test uçağı, Comac’ın genel merkezine ve nihai montaj tesislerine yakın konumda bulunan Şanghay Pudong Uluslararası Havalimanı’ndan kalkış yaptı.
Değerlendirmelere yakın kaynaklar, uçağın beklenen güvenlik standartlarını karşıladığını ve yalnızca küçük, erken aşama teknik sorunlar tespit edildiğini söyledi. Bu sorunlar, yapısal veya donanım değişikliklerinden ziyade sınırlı yazılım iyileştirmeleri gerektirdi.
EASA ve Comac, uyumluluk gösterimleri ve sistem incelemelerinde istikrarlı ilerleme kaydedildiğini yansıtacak şekilde, son aylarda teknik bilgi alışverişini artırdı.
EASA Sertifikasyon Süreci Nasıl İşliyor?
aviationa2z.com.un derlediği bilgilere göre, uçuş testleri, EASA’nın dört aşamalı uçak sertifikasyon çerçevesinin üçüncü aşamasını oluşturuyor.
Süreç, teknik bir tanışma ve tasarım inceleme aşamasıyla başlar, ardından yer tabanlı uyumluluk gösterimleri yapılır. Üçüncü aşama, düzenleyicilerin aşırı manevralar, durma koşulları ve olumsuz hava koşullarında uçak davranışını değerlendirdiği uçuş testlerine odaklanır.
Son aşama, eksiksiz bir uyumluluk incelemesi, açık bulguların kapatılması ve tip sertifikasının resmi olarak verilmesini içerir.
Mevcut C919 uçuşları, sürecin en görünür ve zorlu kısmı olarak kabul edilen uçuş içi değerlendirme aşamasına tam olarak denk geliyor.
Son dönemdeki ilerlemeye rağmen, Avrupa sertifikasyonu orta vadeli bir hedef olmaya devam ediyor. Geçen yılın Mayıs ayında EASA İcra Direktörü Florian Guillermet, C919’un 2025’ten önce onay alamayacağını ve bunun üç ila altı yıllık bir zaman dilimi içinde gerçekleşeceğini belirtmişti.
Guillermet, Comac’ın bu sürece önemli teknik ve insan kaynakları ayırdığını belirtti ve zaman çizelgeleri uzasa bile sertifikasyonun sonunda elde edileceğine olan güvenini dile getirdi.
SCMP’nin haberine göre, EASA sertifikası daha geniş kapsamlı sonuçlar doğuruyor; zira bu sertifika, yeni uçak tiplerini değerlendirirken diğer Batılı havacılık otoriteleri için genellikle bir referans noktası görevi görüyor.
C919, Mayıs 2023’te ticari hizmete girdi ve o zamandan beri yalnızca Çin içinde faaliyet gösteriyor. Geçen yılın sonuna kadar uçak, büyük operasyonel aksaklıklar olmadan dört milyondan fazla yolcu taşıdı.
Çin Doğu Havayolları ana operatör olmaya devam ediyor, ancak diğer Çinli havayolu şirketleri de bu uçakları filolarına kattı veya katmayı planlıyor. 2025 yılının başı itibarıyla, Comac’ın dar gövdeli filo stratejisinin temelini oluşturan birkaç düzine C919 teslim edildi.
Boeing 737 ve Airbus A320 aileleriyle rekabet etmek üzere tek koridorlu bir jet olarak tasarlanan C919’un küresel hedefleri, büyük ölçüde Batı’dan sertifika almasına bağlıdır.
Comac ayrıca, Çin havayollarında çalışan deneyimli Batılı pilotları simülatör değerlendirmelerine ve EASA ile teknik diyaloğa dahil etmiştir. Bu pilotlar, kokpit tasarımı, prosedürler ve insan faktörlerine odaklanan Avrupa sertifikasyonunun zorunlu bir unsuru olan mürettebat kaynak yönetimi değerlendirmelerine katılmıştır.
Kaynaklara göre, mürettebat kaynak yönetimiyle ilgili ilk kontroller başarıyla tamamlandı ve EASA şu ana kadarki sonuçlardan memnun kaldı. Sertifikasyon programı ilerledikçe daha fazla değerlendirme yapılması bekleniyor.
Son incelemelerde, mürettebatın uçakla etkileşimine ilişkin yazılımla ilgili küçük sorunlar tespit edildi. Düzenleyici kurumlar, bu bulguların sınırlı ayarlamalar gerektirdiğini ve donanım değişiklikleri içermediğini belirtti.
