Hollanda Savunma Bakanı Gijs Tuinman, bir radyo podcastinde ABD jetlerine uygulanan yazılım kısıtlamalarının kolayca kaldırılabileceği yönünde tartışmalı bir iddiada bulundu. Tuinman’ın açıklaması, Avrupa’nın savunma bağımlılığı konusunda bir tartışma başlattı.
Hollanda radyo istasyonu BNR Nieuwsradio’da yayınlanan “Boekestijn & De Wijk” adlı podcast’te Gijs Tuinman, “Asla söylememem gereken bir şey söylemek üzereyim” dedi.
Hollanda Savunma Bakanı daha sonra bir F-35 savaş uçağının “tıpkı bir iPhone gibi jailbreak yapılabileceğini” iddia etti. Yani, özel bir yazılımla kilidi açılabileceğini ve Amerikan güncellemelerinden ve kısıtlamalarından bağımsız olarak çalıştırılabileceğini öne sürdü.
Bu açıklama durduk yere ortaya çıkmadı. ABD’nin güvenilir bir ortak olarak çekilmesi durumunda Avrupa silah sistemlerine ne olması gerektiği konusunda NATO içinde giderek gerginleşen bir tartışmayı yansıtıyor.
Hollanda da dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesi tarafından kullanılan F-35 savaş uçakları, operasyonel kalabilmek için ABD’den düzenli yazılım güncellemelerine bağımlı. Bu bağımlılık, mevcut jeopolitik iklimde stratejik bir zaaf olarak kabul ediliyor.
Tuinman, podcast yayınında Hollanda’nın savunma planlamasını da sundu. Açıklamasına göre, ülke 2028 yılı sonuna kadar NATO topraklarına yönelik olası büyük ölçekli bir Rus saldırısına karşı askeri olarak tam anlamıyla hazırlıklı olmayı hedefliyor.
Beklenen teslimatlar arasında yeni ana muharebe tankları, ek F-35’ler, Tomahawk seyir füzeleri ve topçu sistemleri yer alıyor. Bazı siparişler 2030’dan sonrasına kadar gelmeyecek olsa da, bu arada caydırıcılık yeteneklerini korumak için geçici çözümler tedarik edildi.
Tuinman, NATO’nun resmen varlığını sürdürdüğü, ancak Avrupalıların askeri olarak giderek kendi ayakları üzerinde durmak zorunda kalacağı bir senaryoyu özetliyor. F-35, Hollanda’nın kullandığı tek savaş uçağı. Bu açıdan bakıldığında, ABD’ye tam bağımlılık felaket olurdu.
Teknik detaylar verilmedi
Açıklamanın dramatik doğasına rağmen, Tuinman somut bir kanıt sunamadı. Ne gizli uçağın kontrol yazılımına böyle bir müdahalenin teknik olarak nasıl mümkün olabileceğini açıkladı, ne de sistemdeki bilinen güvenlik açıklarına değindi. Ancak bu açıklama öncelikle politiktir.
F-35’in tescilli yazılımına resmi bir müdahale, büyük olasılıkla öncelikle diplomatik sonuçlar doğuracak. Washington ile ilişkiler ciddi şekilde gerilebilir; ABD’nin F-35 için yedek parça ve teknik destek sağlamayı bırakması riski de mevcut. Bunun sonucu olarak operasyonel kapasitesinde hızlı bir azalma yaşanacak.
İsrail tek istisna
Bugüne kadar, ABD’nin F-35’e kendi yazılımını yükleme hakkını verdiği dünyadaki tek ülke İsrail olup, bu özel stratejik statü, İsrail hükümetinin büyük bakım çalışmalarını tamamen kendi başına yürütmesine de olanak tanırken, başka hiçbir operasyonel ülkeye verilmeyen bir ayrıcalık olarak görülüyor.
Haberi aktaran Flug Revue’nin analizine göre Tuinman’ın iddiaları, belirli üretici bilgisi ve platforma ilişkin derinlemesine teknik uzmanlık olmadan doğrulanamaz. Bununla birlikte, Hollanda’nın, yazılım kısıtlamalarının üstesinden gelmek mümkün olsa bile, F-35 filosunu kendi yazılımıyla donatıp donatamayacağı veya bunu gerçekten yapıp yapamayacağı şüpheli.
