Paris ve Berlin güçlerini birleştirip milyarlarca avroluk FCAS silah projesini kurtaracak mı, yoksa bu prestijli girişim esasen başarısızlığa mı mahkum? Savaş uçağı projesi yakın zamanda başarısızlığa mahkum gibi görünse de, şimdi yeni bir girişimde bulunulacak.
Alman ve Fransız savunma bakanlıkları önümüzdeki haftalarda sonraki adımlar konusunda anlaşmaya varacak. Peki bu, Fransız-Alman ekseni ve Avrupa savunması için ne anlama geliyor?
Proje hakkındaki karar son aylarda defalarca ertelendi. Alman Şansölyesi Friedrich Merz ve Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Kıbrıs’taki AB zirvesi sırasında yapılan bir toplantıda konuyu savunma bakanlarına geri devretti.
Merz, birkaç jet üretmeyi önermişti.
Bu karşılıklı görüşmelerin arka planında, ilgili şirketlerin -Dassault (Fransa), Airbus Almanya ve Indra (İspanya)- ortak bir savaş uçağı üretme konusunda henüz bir anlaşmaya varamamış olmaları yatıyor. İki arabulucunun yakın zamanda yaptığı görüşmeler karşılıklı olarak kabul edilebilir bir sonuç vermedi.
Fransa, arabuluculuk için Nisan ayı sonuna kadar yeni bir son tarih belirlemişti. Fransız bakış açısından sorunlu noktalar fikri mülkiyet, iş bölümü ve uçuşa elverişlilik sertifikasıdır.
Savunma bakanlıklarının şimdi tam olarak ne üzerinde çalışması gerektiği bilinmiyor. Merz yakın zamanda sadece bir değil, birkaç uçak üretmeyi önerdi. Ayrıca Almanya ve Fransa’nın savaş uçağı için farklı gereksinimlere sahip olduğunu belirtti. Ancak Macron, ortak bir Avrupa standardında ısrar etti.
Projenin üçüncü ortağı Madrid de AB zirvesinin yapldığı Lefkoşa’da bir miktar baskı uyguladı. Başbakan Pedro Sánchez, ülkesinin projenin nihayet ilerlemesini istediğini belirtti. Görünüşe göre bu işbirliğinin hayata geçirilmesinde zorluklar yaşandı. Ancak “İspanya kesinlikle sorun değil”.
Başarısızlık, Merz ve Macron için bir darbe olurdu.
FCAS’ın başarısızlığı hem Berlin hem de Paris için bir yenilgi olurdu. Fransız-Alman hava muharebe projesinde sert bir kesinti, zaten iç siyasi konumu zayıflamış olan Macron’a zarar verebilir ve projenin sona ermesi Merz için de kötü görünürdü. Aslında Merz, Paris ile ilişkileri geliştirmeyi ve ortak eylemi platformunun önemli bir parçası haline getirmişti. Almanya ayrıca kendi çıkarları arasında potansiyel bir dengesizlikle de karşı karşıya.
Alman üretici Airbus çok baskı yapıyor. Airbus işçi konseyi başkanı Thomas Pretzl aylar önce, “Sonunda tekrar iyi bir savaş uçağı geliştirmek ve üretmek istiyoruz” diye talep etmişti. Bu, Dassault olmadan ve Fransız-Alman ilişkilerine zarar vermeden en iyi şekilde başarılabilir.
Artan stratejik tehditler zamanında anlaşmazlık olumsuz bir durum.
Ancak tüm durumun daha büyük bir bileşeni daha var. Ifri Enstitüsü’nde Fransız-Alman çalışmaları çalışma komitesi başkanı Paul Maurice’in bakış açısına göre, gerilimler bir paradoksu ortaya koyuyor.
“Ukrayna’daki savaştan uluslararası düzenin sorgulanmasına kadar kapımızdaki stratejik tehditler artarken, Paris ve Berlin temel konularda rotalarını hizalamakta zorlanıyor. Projeyi terk etmek veya parçalamak, stratejik bir vazgeçme sinyali gönderecektir ve bu da tam olarak AB’nin NATO içindeki Avrupa ayağını güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde olacaktır.”
Almanya, İsveç ve savunma şirketi Saab da dahil olmak üzere yeni ortaklar arayabilir. Yeni NATO üyesi, askeri uçak üretiminde geniş deneyime sahip. Büyük Britanya da doğal bir ortak olabilirdi. NATO müttefikiyle askeri ilişkiler, hem son zamanlarda hem de Brexit’ten sonra son derece iyi gelişti. Ancak Büyük Britanya, Japonya ve İtalya ile birlikte Küresel Savaş Hava Programı’na (GCAP) bağlı durumda.
Tam bir başarısızlığı önlemek için, Berlin ve Paris, endüstriyel ortaklar arasındaki görünüşte aşılmaz farklılıklara rağmen, herkesin anlaşmazlıktan mümkün olduğunca yara almadan çıkmasını sağlayacak şekilde projeyi yeniden yapılandırmayı da deneyebilirler. İhtilafın tamamen çözülüp çözülmeyeceği, projenin değiştirilip değiştirilmeyeceği veya çıkmazdan onurlu bir çıkış yolu aranıp aranmayacağı henüz belli değil.
