NASA, Salı günü yaptığı açıklamada, gelecek yıl Dünya yörüngesinde gerçekleştirilecek ve Elon Musk’ın SpaceX’i ile Jeff Bezos’un Blue Origin’inin iniş araçlarını ilk kez uzayda test edecek olan Artemis görevi için üç Amerikalı ve bir İtalyan astronotun mürettebat olarak görev yapacağını duyurdu.
NASA Başkanı Jared Isaacman, Houston’da düzenlenen bir törende, ABD’li astronotlar Andre Douglas, Frank Rubio ve Randy Bresnik ile Avrupa Uzay Ajansı’ndan İtalyan astronot Luca Parmitano’yu Artemis III görevinin mürettebatı olarak açıkladı. Henüz kesin bir tarih açıklanmamış olsa da, görevin önümüzdeki yılın sonlarında başlaması planlanıyor.
NASA’nın Artemis program yöneticisi Jeremy Parsons, Houston’daki etkinlikte, “Artemis III, inanılmaz derecede heyecan verici, karmaşık ve son derece koordineli bir çoklu fırlatma kampanyasıdır. Dünyanın en güçlü üç roketiyle kısa bir süre içinde gerçekleşecek.”
Bu görev, NASA’nın karmaşık Artemis programına dahil olan çok sayıda uzay aracının alçak Dünya yörüngesinde gerçekleştireceği hassas bir dans olacak. Artemis, ABD’nin insanları uzun vadeli bir varlık için aya geri döndürme çabalarının amiral gemisi niteliğindeki bir projesi. Program, 2030 yılında insanlı ay inişini hedefleyen Çin’den gelen rekabet baskısıyla karşı karşıya.
İki hafta sürecek Artemis III görevi Ay’a yaklaşmayacak olsa da, NASA’nın astronotları Ay yüzeyine indirmek için sonraki Artemis görevlerinde kullanacağı iki temel Ay iniş aracının önemli bir ilk testi olarak görülüyor.
SpaceX’in Starship’i ve Blue Origin’in Blue Moon’u, NASA’nın Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) ile Dünya’dan fırlatılan astronot kapsülü Orion ile sırayla kenetlenecek. Üç uzay aracı, kenetlenme mekanizmalarını test edecek ve Dünya’ya dönmeden önce alçak Dünya yörüngesinde birbirlerinin etrafında dolaşacak.
Nisan ayında NASA’nın Artemis II görevi kapsamında dört ABD’li astronot Ay’ın etrafında uçup geri döndü. Bu görev, 2022’deki Artemis I görevinden sonra gerçekleşti; Artemis I, mürettebatsız benzer bir uçuştu. NASA’nın Artemis programındaki ikinci mürettebatlı yolculuk olan Artemis III, uzay ajansının astronotları Ay yüzeyine indirme girişiminden önce planlanan son görevdir.
Parsons’ın belirttiğine göre, Artemis III görev dizisinde yörüngeye fırlatılacak ilk araç Blue Moon olacak, ardından astronotları taşıyan Orion fırlatılacak. Astronotlar Blue Moon’da testler ve teknoloji gösterileri yaparken, iki uzay aracı yaklaşık iki gün boyunca kenetlenecek.
Blue Moon, Orion’dan ayrılacak ve yerini Starship’e bırakacak. Starship daha sonra bir günlüğüne kenetlenme girişiminde bulunacak ve ardından Dünya’ya dönecek.
UZAY ARACI GECİKMELERİ
SpaceX ve Blue Origin, iniş araçlarının geliştirilmesinde yıllarca süren gecikmelerle karşı karşıya kaldı. Geçtiğimiz yıl, şirketler NASA’ya hızlandırılmış geliştirme planları sundu ve bu da ajansın Artemis programında bir yeniden yapılanmaya yol açarak Artemis III kenetlenme görevinin ortaya çıkmasına neden oldu.
2027 görevi için hem SpaceX’in Starship’i hem de Blue Origin’in Blue Moon prototipinin neredeyse aynı anda fırlatmaya hazır olması gerekecek. SpaceX geçen ay, ay görevleri için geliştirmeler içeren Starship roketinin yeni bir versiyonunu test amaçlı fırlattı.
Geçtiğimiz ay Blue Origin’in New Glenn roketi, Amazon uydularını fırlatmaya hazırlanırken Florida’daki fırlatma rampasında patladı. Patlama, şirketin tek fırlatma rampasının büyük bir bölümünü tahrip etti ve Blue Origin’in Houston ve Florida’da yer testleri yapılan Blue Moon iniş aracını fırlatmak için kullanmayı hedeflediği roketi en az birkaç ay süreyle yere indirdi.
Blue Origin’in Ay’dan sorumlu yöneticisi John Couluris, Salı günü düzenlenen etkinlikte, şirketin patlamanın nedenine ilişkin soruşturmasında “mükemmel” ilerleme kaydettiğini söyledi. Şirketin CEO’su, New Glenn’in yıl sonuna kadar fırlatma rampasına geri döneceğini tahmin ediyor.
NASA’dan Parsons Salı günü yaptığı açıklamada, “New Glenn’in Artemis III’e hazır olacağından eminiz” dedi.
İTALYA İÇİN BİR NİMET
49 yaşındaki Parmitano’nun Artemis misyonuna dahil edilmesi, NASA’nın en yakın uluslararası ortakları için siyasi açıdan hassas bir dönemde İtalya için bir kazanım anlamına geliyor.
Isaacman, bu yıl Artemis programında yaptığı yeniden yapılanmada, SpaceX ve Blue Origin’in hızlandırılmış iniş aracı geliştirme planlarını dikkate alarak, Gateway adı verilen ay yörüngesinde konuşlanacak bir uzay istasyonu planını iptal etti ve bunun yerine ay yüzeyinde bir üs kurmaya daha fazla odaklandı.
Bu karar, Avrupa Uzay Ajansı, Kanada ve Japonya da dahil olmak üzere, Gateway’in önemli parçalarını inşa etmek için yıllarca çalışan NASA müttefiklerini hazırlıksız yakaladı. NASA kısa süre sonra ay üssünün inşasında yardım almak için İtalya ile bir anlaşma imzaladı.
Parmitano, 2009 yılında ESA astronot birliğine katıldı ve iki kez uzaya uçtu.
İtalyan Uzay Ajansı Başkanı Teodoro Valente yaptığı açıklamada, “Bu haber bizi şaşırtmadı, aksine memnuniyetle karşıladı çünkü bu, İtalyan astronotların gelecekteki Artemis görevlerinde yer alarak aya sürdürülebilir bir dönüş yapmalarını sağlayacak, zaman içinde hazırlanmış bir yolun gelişimini temsil ediyor” dedi.
