Yüksek desibelli uçak kabini tatlı isteğinizi bastırır ve damağınızı tuzlu içeceklere yönlendirir.
Uçak seyir irtifasına ulaşmış ve kabin memurları koridorda ilerleyip içecek siparişlerini alıyor. Birdenbire domates suyu kulağa lezzetli geliyor.
Sadece rastgele bir istek mi? Cornell Üniversitesi gıda bilimi yardımcı doçenti Robin Dando, bunun ille de böyle olmadığını söylüyor. Kabindeki yüksek desibel seviyesi, insanların tat algısını etkiliyor. Damak, meşrubat gibi tatlıları daha az yoğun algılarken, genelde bilinen tat daha yoğun hissediliyor. Susamış yolcular, özellikle zengin ve tuzlu bir şeyler özleyebiliyor ve sıklıkla domates suyunu tercih ediyor. Nitekim Alman havayolu şirketi Lufthansa, uçuşlarında insanların bira kadar domates suyu tükettiğini tahmin ediyor.
2010 yılında, Fraunhofer Yapı Fiziği Enstitüsü tarafından Lufthansa’nın siparişiyle yürütülen bir çalışma, insanların uçaklarda domates suyunu yerdekinden çok daha fazla tercih ettiğini ortaya koydu.
Bu konudaki en ilgi çekici (ve tuhaf bir şekilde spesifik) çalışmalardan birinde, Cornell’deki araştırmacılar, 48 katılımcıya tatlı, tuzlu, ekşi, acı ve umami tatların örneklerini tattırırken, kabinde duyabileceğiniz sese benzer yaklaşık 85 desibellik yüksek uçak gürültüsü dinlettiler.
Sonuçlar? Gürültü tuzlu, ekşi veya acı tatları etkilemedi. Ancak tatlılık önemli ölçüde azaldı, umami (tuzlu tat) ise özellikle yüksek konsantrasyonlarda daha güçlü hale geldi. Araştırmacılar, “Tatlı tat yoğunluğu giderek azalırken, umami tadı algısı arttı,” diye yazdı. Başka bir deyişle: Diyet Kola’nız tuhaf bir etki yaratıyor, peki ya domates suyunuz?
Duyuların nasıl etkileşim kurduğunu inceleyen Oxford Üniversitesi psikoloğu Charles Spence, bu olgunun yalnızca uçaklara özgü olmadığını söylüyor. Diğer gürültülü ortamların da tat algısını etkileyebileceğini ve bunun gürültülü bir restoranda akşam yemeğinin her zaman tam isabet olmamasını açıklayabileceğini belirtiyor.
Uçakta iyi hissettirmesi, domates suyunun yüksek irtifadaki radyasyona karşı koruyucu olabileceği ihtimalini akla getirmiş ve bilim dünyasında ilgi uyandırmıştır. Her ne kadar bu konuda henüz çok kapsamlı klinik çalışmalar bulunmasa da, bazı araştırmalar domatesin içindeki antioksidan madde olan likopenin, radyasyona bağlı DNA hasarını ve oksidatif stres kaynaklı hücre hasarını azalttığını göstermektedir. Benzer şekilde, radyoterapi gören hastalarda domates ve likopenin yan etkileri hafiflettiği de bilimsel yayınlarla desteklenmiştir. Yani burada keramet, domateste değil, onun içerdiği likopen vb. güçlü antioksidan bileşenlerdedir.
LİKOPEN NEDİR
Likopen, kırmızı ve turuncu meyve-sebzelerde bulunan, A vitaminine dönüşmeyen ama güçlü antioksidan etki gösteren bir karotenoiddir ve pişmiş domates, domates sosu, salça ve domates suyu likopen yönünden çok zengindir.
