Türk Hava Yolları’nın (THY) Air Europa’ya girişi beklenenden daha fazla engelle karşılaşıyor ve yıl sonuna hatta daha da uzun süreye kadar gecikme riski taşıyor. Aylar önce İspanyol şirketinin yaklaşık %26’sını 300 milyon Euro civarında bir bedelle satın alacağını açıklayan Türk Hava Yolları, ne İspanya’da ne de Avrupa Birliği’nde gerekli düzenleyici kontrollerden henüz geçemedi.
İspanyol Gazetesi ABC’ye göre, asıl engel şu anda Brüksel’de yatıyor. Avrupa Komisyonu’ndaki kaynaklar, operasyonun ne Avrupa birleşme düzenlemeleri ne de yabancı sübvansiyonlar düzenlemeleri kapsamında “resmi olarak bildirilmediğini” iddiasına yer veriliyor.
Gazete ,”Türk Hava Yolları evrak işlemlerini hızlandıramazsa, fiyatların yılın son çeyreğine kadar önemli ölçüde artabileceği görülüyor.” diye yazdı.
ABC yazarı Antonio Ramírez Cerezo’nun haberine göre, oyun İspanya ve Brüksel’de oynanıyor. Burada, devralma karşıtı kalkan olarak bilinen Yabancı Yatırım Kurulu’ndan (Jinvex) onay alınması gerekiyor; Avrupa Komisyonu ise işlemin birleşme düzenlemelerine ve yabancı sübvansiyon düzenlemelerine uygun olduğunu doğrulamak zorunda. Bu da en büyük engel çünkü Türk Hava Yolları’nın üçüncü bir devlet tarafından kontrol edilen bir şirket olarak Avrupa pazarını bozmadığını tespit etmesi gerekecek.
Sorun şu ki, Haziran ayı yaklaşırken havayolu şirketi bu filtrelerin hiçbirinden geçemedi; Avrupa Komisyonu’ndaki kaynakların ABC’ye doğruladığı üzere, geçmesi gereken iki süreç için resmi bir sunum bile yapılmadı.
Aynı kaynaklar ABC’ gazetesine verdiği demeçte, “Bu işlem, AB Birleşme Yönetmeliği (EUMR) veya Yabancı Sübvansiyonlar Yönetmeliği (FSR) kapsamında Komisyona resmi olarak bildirilmemiştir” dedi ve bir işlemin yoğunlaşma teşkil etmesi, AB boyutuna sahip olması ve Finansal Hizmetler Yönetmeliği (FSR) kapsamındaki bildirim kriterlerini karşılaması durumunda, Komisyona bildirimde bulunmanın her zaman şirketlerin sorumluluğunda olduğunu belirtti. Başka bir deyişle, “Türk Hava Yolları istişareleri başlatmalıdır ve hiçbir koşulda, her iki mekanizmayı da yöneten Avrupa Rekabet Direktörlüğü’nün talebi üzerine işlemler başlatılamaz.”
Gazete haberinin devamında şu ifadeler yer aldı;
Geçtiğimiz günlerde Ahmet Bolat’ın istifasının ardından başkanlığını değiştiren ve yönetim ekibini tamamen yeniden yapılandıran Türk Hava Yolları, işlemin planlandığı gibi ilerlediğini savunuyor. Şirket sözcüsü ABC’ye yaptığı açıklamada, “İspanya, Avrupa Birliği ve diğer ilgili yargı mercilerindeki ilgili başvuru ve onay süreçleri, geçerli düzenleyici çerçeveye uygun olarak sorunsuz bir şekilde ilerliyor. Daha önce de belirtildiği gibi, Türk Hava Yolları işlem süreciyle ilgili olarak ilgili makamlarla gerekli prosedürleri takip etmeye devam ediyor” dedi.
Mart ayında, 2025 mali sonuçlarının sunulmasının ardından şirket, operasyonun onaylanması için gerekli bürokratik sürecin yaz sonundan önce tamamlanacağını belirtmiş ve o dönemde Brüksel’e “birleşme kontrolü için” bir taslak sunduğunu açıklamıştı. Ancak, sürecin Haziran ayında başlaması ve resmi bir başvurunun yapılmaması göz önüne alındığında, Avrupa Komisyonu’nun yatırımı onaylamak için belirlediği süreler dikkate alındığında, bu sürecin belirtilen zaman dilimi içinde tamamlanması artık olası görünmüyor.
Birleşme denetimi söz konusu olduğunda, Rekabet Kurumu işlemi analiz etmek ve onaylamak için 115 iş gününe kadar süreye sahiptir (ilk aşamada 25 gün ve ikinci aşamada 90 gün). Bu süreye, AB ofisinin ilgili şirketlerden bilgi talep etmek için süreci durdurabileceği “süreci durdurma” seçeneği dahil değildir. Yabancı sübvansiyonlar hakkındaki düzenlemeye gelince, Avrupa Komisyonu’nun da 90 iş günü süresi vardır; bu sürenin tamamı kullanılırsa, onay süreci 2026 yılının son aylarına kadar gecikebilir.
Çok yakında karar verilmesi gereken konu, Ekonomi Bakanlığı’na bağlı Jinvex ile yatırım görüşmesinin onaylanmasıdır. Mart ayında Türk Hava Yolları, başvuruyu zaten yaptığını belirtmişti (ancak tarih belirtmemişti) ve İspanyol kurumunun yanıt vermek için üç ayı var; ancak kurum, başvuru sahibinden daha fazla bilgi talep etmesi halinde süreci askıya alabilir. Gazete tarafından iletişime geçilen Carlos Cuerpo’nun departmanındaki kaynaklar, başvurunun durumu hakkında yorum yapmaktan kaçındı.
Engellere rağmen, hisselerinin %49’u Türk devletine ait olan havayolu şirketi, yatırımın gerçekleşeceğinden emin. Ancak Türk Hava Yolları’nın ilk çeyrek sonuçları sunumunda Air Europa’yı satın alma prosedürünün durumu hakkında herhangi bir güncelleme yer almadı.
Yatırımın reddedilmesi durumunda, Türk şirketi ile Hidalgo ailesine ait havayolu şirketi arasında imzalanan sözleşmede, şu anda Air Europa’daki hissesini sağlayan 300 milyon avroluk dönüştürülebilir kredinin, İspanyol şirketi tarafından üç yıl içinde geri ödenecek standart bir krediye dönüştürülmesine izin veren bir madde yer alıyor. Bu gerçekleşirse, Globalia’nın iştiraki,Devlet Sanayi Yatırımları Şirketi – SEPI’ye olan 475 milyon avroluk devlet kurtarma paketini geri ödemek için Türk fonlarını kullandıktan sonra, borç durumu açısından neredeyse başa dönmüş olacak.
