İsviçreli bir girişim şirketi, yenilenebilir metanolden temiz jet yakıtı (SAF) üretmeyi hedefliyor. Ancak umut vadeden bu teknoloji havayollarını, yatırımcıları ve politika yapıcıları cezbederken, kritik bir zorluk da devam ediyor: Sürdürülebilir havacılık yakıtları, küresel hava yolculuğunu karbondan arındırmak için yeterince hızlı ve ucuz bir şekilde ölçeklendirilebilir mi?
Ağustos ayının sonlarında Paul Scherrer Enstitüsü (PSI) ve İsviçreli girişim şirketi Metafuels, enstitünün Aargau kantonundaki Villigen kampüsünde dünyanın ilk metanolden jet yakıtı üreten gösteri tesisini hizmete açtı.
Metafuels CEO’su Saurabh Kapoor açılış etkinliğinde, “Sürdürülebilir havacılık yakıtı, havacılığın karbondan arındırılması için sahip olduğumuz en önemli araçtır” dedi.
Pilot tesis, yeşil hidrojen ve yakalanan karbondioksitten (CO₂) üretilen yenilenebilir metanolü sentetik jet yakıtına dönüştürüyor. Yakın zamanda havacılıkta kullanım için sertifikalandırılan bu yakıt, fosil kerosenle karşılaştırıldığında üretim, taşıma ve uçuş operasyonları dahil olmak üzere yaşam döngüsü emisyonlarını %90’a kadar azaltabiliyor ve mevcut uçaklarda kullanılabiliyor.
Yakın zamana kadar sentetik jet yakıtı büyük ölçüde laboratuvarlarla sınırlıydı. Bugün, sertifikalı yakıtlar ticari havacılığa giriyor; bu da sektörün en büyük zorluğunun artık teknolojinin işe yaradığını kanıtlamak değil, yeterli ölçekte, zamanında ve uygun maliyetle üretilip üretilemeyeceğini kanıtlamak olduğu anlamına geliyor.
İsviçre yaklaşımının farklı olmasının nedenleri
Havacılık, küresel CO₂ emisyonlarının yaklaşık %2-3’ünü oluşturmaktadır.Harici bağlantıve sera gazlarının en hızlı büyüyen kaynakları arasında yer alıyor. Uzun mesafeli uçuşlar henüz elektrikli hale getirilemediği için, sürdürülebilir havacılık yakıtları (SAF) – ve nihayetinde Metafuels tarafından üretilen gibi sentetik e-yakıtlar – havacılık endüstrisi tarafından ana karbonsuzlaştırma yolu olarak görülüyor ve 2050 yılına kadar emisyonlarda %65’e varan azalma sağlayabiliyor.Harici bağlantı
Dünya Ekonomik Forumu’na göre, Harici bağlantıABD ticari kullanıma öncülük ederken, Çin hızla kapasitesini genişletiyor ve Avrupa, gelişmiş yakıtlar konusunda politika odaklı yeniliklerin ön saflarında yer alıyor.
Sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) çeşitli kaynaklardan üretilebilir. Şu anda SAF’ın %80’inden fazlası atık yağlardan ve katı yağlardan elde ediliyor, ancak sınırlı arz nedeniyle dikkatler yenilenebilir elektrik, hidrojen ve yakalanan CO₂’den üretilen e-SAF’a yönelmiştir.
Metafuels, yenilenebilir enerji kullanılarak su elektrolizi yoluyla üretilen yeşil hidrojeni, biyojenik kaynaklardan (odun veya bitki atıkları) veya doğrudan havadan yakalanan CO₂ ile birleştirerek yeşil metanol üretir. Daha sonra katalitik bir işlem, metanolü geleneksel jet yakıtıyla kimyasal olarak özdeş sentetik kerosen’e dönüştürür.
Brüksel merkezli Ulaşım ve Çevre adlı STK’da temiz havacılık uzmanı olan Camille Mutrelle ,Harici bağlantıMetanolden üretilen jet yakıtlarının, atık yağlar veya tarım ürünleri gibi sınırlı kaynaklar yerine yenilenebilir hidrojen ve yakalanan CO₂ kullanılarak üretilebilmesi nedeniyle öne çıktığını ve bu sayede daha büyük ölçekli üretimin mümkün olduğunu belirtiyor.
Mutrelle, Swissinfo’ya verdiği demeçte, “Metanolden jet yakıtı üretmek her derde deva değil,” dedi, ancak bunun havacılık sektörünün uzun vadede emisyonlarını azaltmasına yardımcı olabilecek en umut vadeden e-yakıt teknolojilerinden biri olduğunu düşünüyor.
Üretim talebi karşılayabilir mi?
Metafuels, Hollanda’nın Rotterdam limanında ilk endüstriyel ölçekli tesisini geliştiriyor ve 2028 yılına kadar günde 10 ton, 2030’ların ortalarına kadar ise günde 1.000 ton yakıt üretmeyi hedefliyor.
2050 yılına kadar havacılıkta net sıfır emisyon hedefine ulaşmak için yıllık yaklaşık 500 milyon ton sürdürülebilir havacılık yakıtına ihtiyaç duyulması bekleniyor. Harici bağlantıUluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), daha güçlü teşvikler olmadan arzın sektörün iklim hedefleriyle örtüşmesinin olası olmadığını belirtiyor.
Geçtiğim aylarda IATA Genel Direktörü Willie Walsh, küresel üretimin 2026’da sadece 2,4 milyon tona ulaşacağını belirterek, üretim hacimlerinin “hayal kırıklığı yarattığını” ve hava yolculuğunun karbondan arındırılması için gerekenin çok altında kaldığını söyledi .Harici bağlantıHaziran ayında. Zayıf hükümet politikalarını ve büyük petrol şirketlerinden gelen yetersiz yatırımı suçladı.
Uzmanlar ayrıca duyurulan birçok projenin hiçbir zaman üretime geçmediği konusunda da uyarıyor.
“Harici bağlantıHasselt Üniversitesi’nde çevre ekonomisi araştırmacısı olan Alessandro Martulli, Swissinfo’ya verdiği demeçte, “Projelerin yalnızca %24’ünün tamamlandığını, %26’sının ise durdurulduğunu veya iptal edildiğini tespit ettik” dedi. Martulli, proje duyurularının gelecekteki arz için güvenilir bir gösterge olmadığını, çünkü birçoğunun inşaat aşamasına hiç geçmediğini belirtti.
Metafuels’in başarısı, sektörün karşı karşıya olduğu daha geniş zorlukların üstesinden gelmesine bağlıdır: yüksek üretim maliyetleri, finansman ve yenilenebilir enerjiye ve hammaddelere erişim.
Çoklu engeller
Sürdürülebilir jet yakıtının yaygınlaştırılması, maliyet, enerji ve kaynak gereksinimleri nedeniyle hala sınırlı ve sürdürülebilir jet yakıtı şu anda fosil keroseninden (jet ykıtı) iki ila altı kat daha pahalı.
Sentetik yakıt üretimi, büyük miktarlarda yenilenebilir elektrik, yeşil hidrojen, su ve CO2 gerektirir. Danışmanlık şirketi EY’nin 2025 tarihli bir raporuna göre, net sıfır emisyona ulaşmak için 2050 yılına kadar sürdürülebilir havacılık yakıtı üretimine 1 ila 1,5 trilyon dolar arasında yatırım yapılması gerektiği tahmin ediliyor.
Mutrelle, en büyük darboğazın teknoloji değil, büyük yakıt tedarikçilerinin taahhüt eksikliği olduğunu savunuyor.
“Petrol ve doğalgaz sektörü açıkça gerekli sermayeye sahip. Avrupa’da 40’tan fazla planlanmış endüstriyel e-SAF projesi bulunuyor.Harici bağlantıAncak henüz hiçbiri nihai yatırım kararına ulaşmadı,” dedi. Avrupa’nın ReFuelEU programı kapsamında kotaları karşılamak zorunda olan yakıt tedarikçileri.Harici bağlantıDüzenleyici kurumların, yatırımların önünü açacak uzun vadeli satın alma anlaşmalarına bağlı kalma konusunda yavaş davrandığını da sözlerine ekledi.
Martulli, artan proje maliyetlerine, SAF’ın sınırlı rekabet gücüne ve uygun fiyatlı yeşil hidrojen ve biyojenik CO₂ gibi temel girdilerin yetersizliğine dikkat çekiyor.
Düzenlemeler gerçekliğin önünde mi ilerliyor?
100’den fazla havayolu şirketi sürdürülebilir havacılık yakıtlarını kullanmaya başladı. Swiss International Air Lines (SWISS) şu anda yakıt tüketiminin %0,9’u için bu yakıtı kullanıyor ve tamamı kullanılmış yemeklik yağlar gibi biyojenik atıklardan üretiliyor. Harici bağlantıGelecekteki tedarikleri güvence altına almak için Metafuels ve bir diğer e-SAF üreticisi olan ETH Zürih’in yan kuruluşu Synhelion ile ortaklık kurmuştur .
SWISS CEO’su Jens Fehlinger, yakın zamanda düzenlenen Metafuels/PSI açılış etkinliğinde katılımcılara, “Müşteri olarak temelde hazırız ve yeterli miktarda sürdürülebilir yakıt doğru fiyattan temin edilebildiği takdirde yarın dönüşüme uğrayabiliriz” dedi.
AB kurallarına göre, havayolları sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) kullanımını kademeli olarak artırarak 2050 yılına kadar %70’e ulaştırmalıdır. İsviçre, revize edilmiş CO₂ Yasasını aynı hedeflerle uyumlu hale getirmiştir.
Bazı sektör gözlemcileri, düzenleyicilerin havacılıkta karbonsuzlaştırmayı üretimin yetişebileceğinden daha hızlı bir şekilde zorunlu kıldığından ve bunun da bilet fiyatlarının yükselmesine yol açabileceğinden endişe ediyor.
IATA’nın Sürdürülebilirlik Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Baş Ekonomisti Marie Owens Thomsen, “İngiltere ve AB’nin 2030 e-SAF hedefleri gerçekçi olmaktan çok uzak” diyor. IATA, AB ve İngiltere’nin 2030 yılına kadar yaklaşık 0,6 milyon ton e-SAF’a ihtiyaç duyacağını, mevcut işletme ve yapım aşamasındaki kapasitenin ise yalnızca 0,02 milyon ton olduğunu belirtiyor.
Martulli, “Avrupa yetkisinin e-SAF dışı bileşeni için açıklanan kapasite, prensip olarak 2030 yılına kadar yeterli olabilir” dedi. Ancak e-SAF, önerilen AB üretim projelerinin yalnızca küçük bir kısmının nihai yatırım kararına ulaşmasıyla birlikte, gelecekteki arz hedeflerini tehdit eden önemli bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor.
Bu endişelere rağmen, araştırmacı, hükümetlerin yatırım risklerini azaltması ve rüzgar ve güneş enerjisinde olduğu gibi uzun vadeli destek ve güvence sağlaması durumunda hedeflerin ulaşılabilir kaldığını söylüyor.
IATAYa göre,Harici bağlantı “Sürdürülebilir havacılık yakıtlarının (SAF) benimsenmesini hızlandırmak, yenilenebilir enerji ve yakıt kaynaklarının tedarikini genişletmek, yakıt altyapısına açık erişimi sağlamak, politika ve yatırım çerçevelerini güçlendirmek ve küresel bir SAF pazarı oluşturmak için koordineli eylemler gerektirecek.”
Ancak e-SAF hala yaygın değil ve bazı uzmanlar teknolojinin tek başına hava yolculuğundaki sürekli büyümeyi telafi edemeyeceğini savunuyor.
Estitünün enerji sistemi entegrasyonu başkanı Marco Ranocchiari, “Paul Scherrer Enstitüsü’ndeki çalışmalarımız, SAF’ın yeterli olmayacağını gösterdi. Ayrıca uçuş sayısını da azaltmamız gerekiyor.” vurgusuda bulundu.
Metafuels gibi şirketler sentetik yakıt üretimini artırmak için yarışırken, önümüzdeki birkaç yıl politika, teknoloji ve yatırımın iklim hedefleri ile havacılık büyümesinin gerçekleri arasındaki uçurumu kapatıp kapatamayacağını test edecek. (swissinfo)
